Jeśli dwie lub więcej osób zamierzają założyć wspólny biznes, do jego prowadzenia mogą wybrać spółkę cywilną. O jej atrakcyjności i popularności wśród przedsiębiorców przesądzają: prosta forma działalności gospodarczej (rejestracja w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej), niskie koszty założenia oraz brak pełnej księgowości. Mimo nazwy „spółka” nie reguluje jej kodeks spółek handlowych, a kodeks cywilny (art. 860 – 875).

Czym jest spółka cywilna?

Spółka cywilna nie ma osobowości prawnej. To umowa, na mocy której wspólnicy – osoby fizyczne prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą - zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów (art. 860 k.c.).

Ma to ważne konsekwencje, bo to wspólnicy, jako przedsiębiorcy są podmiotem praw i obowiązków. To oni, a nie spółka zapłacą podatki i to oni, a nie spółka będą stroną w każdym procesie jej dotyczącym, np. gdy wierzyciel pozwie ich o zapłatę należności. Najczęściej wspólnikami są osoby fizyczne, ale spółkę cywilną mogą także zawiązać osoby prawne.

Umowa spółki cywilnej

Dla celów dowodowych umowa spółki cywilnej powinna być zawarta na piśmie. Najprostsza i najkrótsza ogranicza się do kilku elementów i określa:

  • strony umowy, czyli imiona i nazwiska przyszłych wspólników lub firmy osób prawnych,
  • cel gospodarczy,
  • działania, jakie wspólnicy będą podejmować, aby zrealizować przyjęty cel gospodarczy.

Bardziej rozbudowana umowa wskazuje m.in. wielkość i rodzaj wkładów wnoszonych do spółki. Wspólnicy mogą wprowadzić do niej własność lub inne prawa, np. nieruchomości czy rzeczy ruchome – samochód, sprzęt komputerowy albo świadczenie usług i pracę. Przyjmuje się, że wkłady wspólników mają jednakową wartość.

Choć kodeks cywilny określa podstawowe zasady prowadzenia spraw w spółce, jej reprezentacji czy podziału zysków i strat, aby uniknąć późniejszych nieporozumień i wątpliwości przewidujący wspólnicy powinni unormować je bardziej szczegółowo. Chodzi np. o:

  • podejmowanie przez nich decyzji o różnych rodzajach spraw,
  • zmianę treści umowy,
  • podpisywanie kontraktów z osobami trzecimi,
  • wypowiadanie umowy spółki cywilnej,
  • podział jej majątku po rozwiązaniu.

Co dalej?

Najpóźniej w ciągu 14 dni po zawarciu umowy wspólnicy składają deklarację na druku PCC-3, PCC-3A (także elektronicznie) i opłacają podatek od czynności cywilnoprawnych w urzędzie skarbowym właściwym dla siedziby spółki. Stawka tego podatku wynosi 0,5 proc., a jego podstawę stanowi wartość wkładów wniesionych do spółki.

Jeśli osoby fizyczne zawiązujące spółkę cywilną nie prowadzą działalności gospodarczej, po podpisaniu umowy muszą uzyskać wpis w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Wszelkie czynności z tym związane są bezpłatne i można to zrobić przez internet na druku CEIDG-1.

Dla osoby fizycznej, która zakłada działalność gospodarczą, ten formularz jest jednocześnie:

  • wnioskiem o wpis w rejestrze REGON,
  • zgłoszeniem o NIP do urzędu skarbowego,
  • oświadczeniem o wyborze formy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych,
  • zgłoszeniem płatnika składek do ZUS.

NIP i REGON dla spółki cywilnej

Choć REGON i NIP ma każdy wspólnik jako przedsiębiorca, spółka cywilna także podlega odrębnej rejestracji i trzeba wystąpić dla niej o te numery. Wniosek o REGON składa się do Głównego Urzędu Statystycznego na druku RG-OP (i załącznik RG-SC). Powinni go podpisać wszyscy wspólnicy lub jeden z nich, jeśli do wniosku dołączy dokument podpisany przez wszystkich wspólników potwierdzający powstanie spółki cywilnej. Jeśli wniosek składa pełnomocnik, dołącza pełnomocnictwo do reprezentowania spółki.

Zgłoszenie o NIP dla spółki cywilnej składają wszyscy wspólnicy albo jej pełnomocnik na formularzu NIP-2 (i NIP-D) do naczelnika urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę spółki.

Więcej szczegółów na temat powołania i rejestracji spółki cywilnej znajduje się na stronie Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii oraz Centralnej Ewidencji i Informacji Gospodarczej.

Nazwa spółki cywilnej z danymi wspólników

Gdy spółkę cywilną zawiązują osoby fizyczne, w jej nazwie powinny być co najmniej imiona i nazwiska wszystkich wspólników. Potwierdził to Sąd Najwyższy w wyroku z 11 marca 2003 r. (V CKN 1872/00). Dodać do tego należy sformułowanie „spółka cywilna", bądź skrót s.c.

Choć przepisy nie regulują nazwy spółki cywilnej, ma ona mieć formę słowną, znacząco odróżniać się od nazw innych podmiotów i nie może wprowadzać w błąd.

Jakie sprawy mogą prowadzić wspólnicy?

Każdy wspólnik spółki cywilnej ma prawo i obowiązek prowadzić jej sprawy, ale chodzi o te zwykłe, dotyczące normalnego funkcjonowania w obrocie gospodarczym. Art. 865 § 2 k.c. wskazuje jednak, że wspólnicy nie mogą działać w sposób całkowicie dowolny. Gdyby sprawy przekraczały granice tzw. zwykłego zarządu, czyli dotyczyły np. podpisania nadzwyczajnego kontraktu czy zaciągnięcia wysokiego kredytu, potrzebna jest do tego uchwała wspólników.

Bez niej jednak każdy wspólnik może podjąć czynności nagłe. Chodzi o takie sprawy, których zaniechanie lub brak innej odpowiedniej reakcji naraziłyby spółkę na niepowetowane straty.

Wspólnicy mogą określić w umowie spółki lub uchwale, jakimi sprawami każdy z nich się zajmuje. Wtedy taka regulacja wystarczy, aby jeden ze wspólników decydował np. o kontraktach spółki cywilnej o znacznej wartości. Takie same postanowienia mogą dotyczyć zasad jej reprezentacji. Art. 866 k.c. potwierdza, że każdy wspólnik może ją reprezentować w takich granicach, w jakich jest uprawniony do prowadzenia jej spraw.

Majątek spółki cywilnej

Gdy spółka działa, każdy wspólnik na równych prawach uczestniczy w jej zyskach i stratach. Nie ma tu żadnego znaczenia, czy i jaki wkład do niej wniósł. W umowie spółki można jednak inaczej ustalić proporcje wspólników w zyskach i stratach. Dopuszczalne jest nawet, aby niektórych zwolnić od udziału w stratach. Nie można natomiast wspólnika pozbawić udziału w zyskach.

Zgodnie z art. 868 k.c. podział i wypłata zysków następuje dopiero po rozwiązaniu spółki. Jeśli jednak spółkę zawarto na czas przekraczający jeden rok obrotowy lub na czas nieokreślony, wspólnicy mogą domagać się podziału i wypłaty zysków z końcem każdego roku obrachunkowego.

Majątek spółki cywilnej jest majątkiem wspólnym wspólników. Za wszystkie jej długi odpowiadają oni solidarnie i każdy ze wspólników - w pełnym zakresie, czyli za pełną wysokość każdego długu. Przy takiej formie odpowiedzialności wierzyciel może wybrać, od kogo będzie dochodził należności wynikających z działalności spółki. Może domagać się jej od jednego wspólnika i to w całości, ma prawo też żądać ich od wszystkich wspólników w części lub od części wspólników w całości. Gdy odpowiedzialnością za długi wierzyciel obciąży tylko niektórych wspólników, ci będą mogli dochodzić zwrotu odpowiedniej kwoty od pozostałych. Zależeć to będzie od tego, czy i w jaki sposób wspólnicy określili zasady wewnętrznej odpowiedzialności za długi, np. w zależności od swojego udziału w spółce. Ta solidarna odpowiedzialność wspólników za długi spółki wobec osób trzecich powoduje, że tę formę powinny wybierać mniejsze firmy lub działające w mniej ryzykownych branżach.

Zalety i wady spółki cywilnej

Zalety

Wady

  • do założenia wystarczy umowa spółki i zgłoszenie jej wspólników do CEIDG oraz uzyskanie odrębnego NIP i REGON dla spółki cywilnej,
  • spółka nie ma podmiotowości prawnej, mają ją tylko wspólnicy jako przedsiębiorcy,
  • niskie koszty założenia spółki (PCC na starcie)
  • wspólnicy solidarnie odpowiadają za długi spółki cywilnej
  • wspólnicy płacą podatek dochodowy PIT lub CIT, spółka jest natomiast płatnikiem VAT
  • wspólnicy płacą podatek dochodowy PIT lub CIT, spółka jest natomiast płatnikiem VAT

 

3.7
/ 5
(liczba głosów: 
3
)
Twoja ocena

M

10.01.2019 20:45

Przejrzyście opisane. Warto poczytać.

Nasi Partnerzy

logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce cookies

Ok, rozumiem.