Jeśli popełnisz wykroczenie lub przestępstwo skarbowe – np. nie rozliczysz PIT na czas, nie zapłacisz należnego podatku lub jako przedsiębiorca masz luki w prowadzonych księgach podatkowych, masz szansę uniknąć kary. Musisz tylko okazać „czynny żal”, zanim organ podatkowy dowie się o Twoim przewinieniu.

Przedsiębiorcy, którzy prowadzą działalność gospodarczą doskonale znają pojęcie „czynnego żalu”. Mogą dzięki niemu uniknąć kary, gdy popełnili przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Dla osoby fizycznej, czynny żal" również może być bardzo pomocny, w szczególności w sytuacji gdy nie zdążyła złożyć deklaracji podatkowej na czas.

Co to jest „czynny żal”?

„Czynny żal" jest rodzajem zawiadomienia właściwego organu, np. urzędu skarbowego o popełnieniu tzw. czynu zabronionego, czyli wykroczenia lub przestępstwa skarbowego. Podstawą prawną jest Kodeks Karny Skarbowy, konkretnie art. 16 ust. 1 mówiący, że: „nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe sprawca, który po popełnieniu czynu zabronionego zawiadomił o tym organ powołany do ścigania, ujawniając istotne okoliczności tego czynu, w szczególności osoby współdziałające w jego popełnieniu.”

W przypadku przestępstw skarbowych dotyczących rozliczeń PIT zastosowanie ma art. 16a. KKS, który stanowi, że: „nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, kto złożył prawnie skuteczną, w rozumieniu przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa albo w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.1), korektę deklaracji podatkowej i w całości uiścił, niezwłocznie lub w terminie wyznaczonym przez uprawniony organ, należność publicznoprawną uszczuploną lub narażoną na uszczuplenie” oraz art. 16b stanowiący, że: „nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe podatnik, który złożył zeznanie, o którym mowa w art. 45ca ust. 6 i 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032, z późn. zm.2), w przypadku gdy zawiera ono błędy lub oczywiste omyłki powstałe z winy organu podatkowego lub płatnika".

Jak skorzystać z instytucji „czynnego żalu"?

Podatnicy, którzy chcą skorzystać z instytucji „czynnego żalu" powinni jak najszybciej, po zaistnieniu czynu zabronionego, złożyć odpowiednio wypełniony wniosek do właściwego urzędu skarbowego, w którym wytłumaczą zaistniałą sytuację, okoliczności czynu zabronionego oraz wskażą osoby (jeśli takie były) współdziałające przy przewinieniu lub przestępstwie skarbowym. Samo pismo musi podpisać wyłącznie sprawca. Nie ma także żadnych wyznaczonych z góry terminów, w których trzeba się zmieścić ze złożeniem takiego oświadczenia.

Zastosowanie czynnego żalu"

Czynny żal" najczęściej znajduje stosowane w sytuacjach gdy podatnik:  

  • nie złoży w terminie deklaracji podatkowej,
  • nie dokona rejestracji jako podatnik VAT, gdy wartość sprzedaży przekroczy ustalony przepisami limit,
  • nie zainstaluje w terminie określonym przez przepisy kasy fiskalnej.

Chociaż definicja mówi nawet o poważnych przestępstwach lub wykroczeniach skarbowych, to w praktyce czynny żal" jest najczęściej używany w sytuacjach, gdy ktoś przekracza termin złożenia zeznania podatkowego lub gdy złożył zeznanie, które zawiera błędy lub gdy upłynął termin uiszczenia podatku.

Czynny żal" - kiedy działa, a kiedy nie?

Podstawowa zasada dotycząca instytucji czynnego żalu" mówi, że musi on zostać złożony przez podatnika zanim urząd sam dopatrzy się popełnienia przestępstwa lub wykroczenia. To logiczna zależność - zawiadomienie jest nieskuteczne, jeśli o wykroczeniu dowiedziały się już organy skarbowe.

Zgodnie z art. 17. § 1. KKS „sąd może udzielić zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, jeżeli wina sprawcy i okoliczności popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego nie budzą wątpliwości, a jednocześnie:

  • uiszczono w całości wymagalną należność publicznoprawną, jeżeli w związku z przestępstwem skarbowym lub wykroczeniem skarbowym nastąpiło uszczuplenie tej należności,
  • sprawca uiścił kwotę odpowiadającą co najmniej najniższej karze grzywny grożącej za dany czyn zabroniony,
  • sprawca wyraził zgodę na przepadek przedmiotów co najmniej w takim zakresie, w jakim ten przepadek jest obowiązkowy, a w razie niemożności złożenia tych przedmiotów – uiścił ich równowartość pieniężną,
  • uiszczono co najmniej zryczałtowaną równowartość kosztów postępowania.

Instytucja czynnego żalu nie zadziała w sytuacji, gdy:

  • organ ścigania miał już wyraźnie udokumentowaną wiadomość o popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego,
  • po rozpoczęciu przez organ ścigania czynności służbowej, w szczególności przeszukania, czynności sprawdzającej lub kontroli zmierzającej do ujawnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, chyba że czynność ta nie dostarczyła podstaw do wszczęcia postępowania o ten czyn zabroniony.

Instytucja czynnego żalu" nie będzie także miała zastosowania w odniesieniu do sprawcy, który: 

  • kierował wykonaniem ujawnionego czynu zabronionego,
  • wykorzystując uzależnienie innej osoby od siebie, polecił jej wykonanie ujawnionego czynu zabronionego,
  • zorganizował grupę albo związek mający na celu popełnienie przestępstwa skarbowego albo taką grupą lub związkiem kierował, chyba że zawiadomienia, o popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia skarbowego, dokonał ze wszystkimi członkami grupy lub związku,
  • nakłaniał inną osobę do popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego w celu skierowania przeciwko niej postępowania o ten czyn zabroniony.

„Czynny żal" a rozliczenie PIT

„Czynny żal" można złożyć także w momencie, gdy spóźniłeś się ze złożeniem deklaracji podatkowej. Ustawodawca przewidział odsetki karne za zwłokę w rozliczeniach z fiskusem i jeśli nie spróbujesz uniknąć kary poprzez złożenie czynnego żalu", to będziesz musiał liczyć się z konsekwencjami.

„Czynny żal" a korekta podatkowa

W kontekście rozliczenia podatkowego, nie powinniśmy łączyć „czynnego żalu" z korektą zeznania podatkowego – obecnie absolutnie nie ma potrzeby składania czynnego żalu przy składaniu korekty deklaracji. Wystarczy, że korekta będzie prawidłowo dokonana aby podatnik uniknął ewentualnych konsekwencji.

Procedura składania „czynnego żalu"

Nie ma jednego, oficjalnego formularza obejmującego procedurę składania czynnego żalu". W piśmie do urzędu skarbowego należy koniecznie powołać się na art. 16a Kodeksu Karnego Skarbowego o popełnieniu czynu zabronionego, opisać przyczyny oraz istotne okoliczności jego popełnienia oraz wskazać ewentualne osoby współdziałające. Jeżeli samo przeoczenie terminu miało charakter incydentalny, a podatnik naprawi swój błąd, ten fakt należy również wskazać urzędowi.

Forma złożenia „czynnego żalu"

„Czynny żal" można złożyć do właściwego urzędu skarbowego osobiście, za pomocą tradycyjnego listu lub przez internet (za pomocą e-deklaracji i formularza ORD-ZU, który służy do wyjaśniania przyczyn składanej korekty podatkowej). W przypadku, kiedy urząd skarbowy nie uzna czynnego żalu za skuteczny, podatnik nie ma możliwości odwołania się od wydanej decyzji.

 

 

5
/ 5
(liczba głosów: 
1
)
Twoja ocena

Autor:

Tomasz Jaroszek

Ekspert Kapitalni.org
Były dziennikarz ekonomiczny, obecnie bloger i fan nowych mediów. Z rynkem finansowym związany od ponad 7 lat. Był redaktorem działu finanse w Comperia.pl, redaktorem naczelnym Przeglądu Finansowego Bankier.pl, prowadził studio telewizyjne Bankier.pl. Obecnie występuje w mediach jako komentator gospodarki i giełdy. Właściciel Jaroszek Consulting. Wspierał swoimi usługami takie firmy jak Diners Club, X-Trade Brokers, NaTemat.pl, AIP Businness Link. Współautor książki o giełdzie „Ryzykować trzeba umieć”, autor bloga Doradca.tv.

Ju

29.05.2018 14:44

Skorzystam w praktyce.

Madlena

14.05.2018 08:25

przydatne wiadomości

Nasi Partnerzy

logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce cookies

Ok, rozumiem.