Mechanizm podzielonej płatności to rodzaj rozwiązania, który w zamyśle ma uszczelniać system podatkowy oraz chronić interesy uczciwych podatników. Wyłudzanie podatku VAT często polegało na tym, iż sprzedawca otrzymujący płatność za fakturę (płatność w kwocie brutto) - gdzie zgodnie z ustawą o podatku i usług powinien rozliczyć się z podatku w urzędzie skarbowym – znikał nie wpłacając należności publicznoprawnej. W praktyce organy podatkowe w takich sytuacjach, nie mogąc zidentyfikować miejsca przebywania ani majątku znikającego podatnika, nierzadko odmawiały nabywcy prawa do odliczenia podatku VAT z faktury zakupowej (wystawionej przez oszukańczego podatnika) uznając, iż nabywca świadomie brał udział w procederze.
Pokaż więcej

Aby wyeliminować tego rodzaju sytuacje, powstał pomysł, aby nabywca mógł płacić podatek widniejący na fakturze – jednak nie na rachunek sprzedawcy jak dotychczas – tylko na dedykowane konto („rachunek VAT”). A środki zgormadzone na rachunku VAT mogłyby zostać przelane na konto podatnika (sprzedawcy) tylko za uprzednią weryfikacją i zgodą organu skarbowego. W związku z tym, że płatność w tym schemacie jest dzielona (na kwotę netto płaconą na rachunek sprzedawcy i na kwotę podatku płaconą na rachunek VAT), mechanizm ten nazywa się mechanizmem podzielonej płatności.

Od 2018 roku dobrowolny mechanizm podzielonej płatności jest uregulowany w ustawie VAT (ustawa o podatku od towarów i usług), a od listopada 2019 roku mechanizm ten jest obowiązkowy dla niektórych transakcji.

Podzielona płatność – na czym polega

Zastosowanie mechanizmu podzielonej płatności polega – w bardziej szczegółowym ujęciu - na tym, że:

  • zapłata kwoty odpowiadającej całości albo części kwoty podatku wynikającej z otrzymanej faktury jest dokonywana na rachunek VAT;
  • zapłata całości albo części kwoty odpowiadającej wartości sprzedaży netto wynikającej z otrzymanej faktury jest dokonywana na rachunek bankowy albo na rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, dla których jest prowadzony rachunek VAT, albo jest rozliczana w inny sposób.

Zapłata z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności dokonywana jest w złotych polskich przy użyciu komunikatu przelewu udostępnionego przez bank lub spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową, przeznaczonego do dokonywania płatności w mechanizmie podzielonej płatności, w którym podatnik wskazuje:

  • kwotę odpowiadającą całości albo części kwoty podatku wynikającej z faktury, która ma zostać zapłacona w mechanizmie podzielonej płatności;
  • kwotę odpowiadającą całości albo części wartości sprzedaży brutto;
  • numer faktury, w związku z którą dokonywana jest płatność;
  • numer, za pomocą którego dostawca towaru lub usługodawca jest zidentyfikowany na potrzeby podatku.

Na wniosek podatnika naczelnik urzędu skarbowego wydaje, w drodze postanowienia, zgodę na przekazanie środków zgromadzonych na wskazanym przez podatnika rachunku VAT na wskazany przez niego rachunek bankowy albo rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, dla których jest prowadzony ten rachunek VAT.

Dodatkowo należy zauważyć, że do tego momentu środki zgromadzone na rachunku VAT nie mogą być wydatkowane swobodnie przez podatnika, a tylko na cele wymienione w prawie bankowym jak np.:

  • dokonanie zapłaty podatku VAT z otrzymanej faktury;
  • uregulowanie zobowiązania podatkowego wynikającego z deklaracji VAT oraz odsetek podatkowych z tytułu niedopłaty podatku VAT;
  • uregulowanie zobowiązania podatkowego z tytułu podatku PIT lub CIT oraz odsetek podatkowych za zwłokę;
  • zapłata składek ZUS;
  • dokonania przelewu zwrotnego kwoty VAT na rzecz nabywcy w przypadku nienależnie otrzymanej płatności.

Obowiązkowa podzielona płatność

W związku z tym, że według informacji płynących z Ministerstwa Finansów, mechanizm podzielonej płatności (dotychczas dobrowolny) okazał się sukcesem i redukował straty fiskalne z tytułu oszustw podatkowych, ustawodawca zdecydował się wprowadzić w obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności dla niektórych transakcji. Od listopada 2019 roku obligatoryjność dotyczy faktur dokumentujących nabycie towarów i usług z grupy najbardziej narażonej (według Ministerstwa) na wyłudzenia fiskalne.

Odtąd przy dokonywaniu płatności za nabyte towary lub usługi wymienione w załączniku nr 15 do ustawy VAT (świadczenia znajdujące się w załączniku to np.: niektóre rodzaje wyrobów stalowych, elektroniki czy roboty budowlane), udokumentowane fakturą, w której kwota należności ogółem przekracza kwotę 15 000 zł, podatnicy są obowiązani zastosować mechanizm podzielonej płatności. Płatności za faktury w wartości mniejszej niż 15 000 zł nie podlegają co prawda obligatoryjnej podzielonej płatności, ale zapłata z pominięciem konta VAT w takim przypadku może skutkować odpowiedzialnością solidarną z tytułu podatku (o ile zostałby on wyłudzony).

Co więcej, nowe obowiązki zostały nałożone również na wystawcę faktur. Mianowicie w przypadku faktur, w których kwota należności ogółem przekracza kwotę 15 000 zł lub jej równowartość wyrażoną w walucie obcej, obejmujących dokonaną na rzecz podatnika dostawę towarów lub świadczenie usług, o których mowa w załączniku nr 15 do ustawy – faktura powinna obowiązkowo zawierać wyrazy "mechanizm podzielonej płatności".

Pojawiające się problemy i wątpliwości

W praktyce mechanizm podzielonej płatności przysparza podatnikom pewne trudności w jego stosowaniu. Poniżej zaprezentowano najczęściej spotykane pytania podatników w tym zakresie oraz nasze odpowiedzi.

1. Czy posiadanie rachunku firmowego jest konieczne w kontekście mechanizmu podzielonej płatności?

Jest to zasadniczo konieczne, jeżeli dokonuje się transakcji która dotyczy świadczeń z załącznika nr 15 do ustawy VAT. Zgodnie bowiem z art. 108e ustawy, podatnicy, którzy dokonują dostawy towarów lub świadczą usługi, o których mowa w załączniku nr 15 do ustawy, oraz podatnicy nabywający te towary lub usługi są obowiązani posiadać rachunek rozliczeniowy, lub imienny rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej otwarty w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

2. Czy można dodawać sformułowanie „mechanizm podzielonej płatności” na fakturach dla których taki obowiązek nie występuje?

Należy zauważyć, że obowiązek zamieszczania takiego sformułowania dotyczy faktur o wartości powyżej 15 000 zł, które dokumentują nabycie świadczeń z załącznika nr 15. Przyjmuje się jednak, że zapis ten może się znaleźć również na innego rodzaju fakturach. Niektóre podmioty dodają więc zapis „mechanizm podzielonej płatności” niejako z automatu do każdej faktury. Zaletą tego rozwiązania dla wystawcy dokumentu jest to, że nie musi analizować każdorazowo, która faktura podlega obowiązkowemu mechanizmowi podzielonej płatności, a która nie. Z drugiej strony napis „mechanizm podzielonej płatności” widniejący na fakturze skutkuje często tym, że nabywca płaci – również z automatu – kwotę podatku od towarów i usług (wykazaną na dokumencie) na rachunek VAT sprzedawcy, co wpływa niekorzystnie na płynność finansową wystawcy faktury.

3. Co jeżeli wartość faktury przekracza 15 000 zł, ale wykazana wartość świadczeń z załącznika nr 15 jest poniżej tej wartości?

Zgodnie z ministerialnymi objaśnieniami podatkowymi w przypadku, gdy faktura o wartości brutto powyżej 15 000 zł będzie zawierała chociaż jedną pozycję (przykładowo na kwotę 3000 zł netto + 690 zł VAT) objętą załącznikiem nr 15, wówczas obowiązek zastosowania mechanizmu podzielonej płatności będzie dotyczył kwoty równej kwocie podatku z tej konkretnej pozycji, a więc kwoty równej 690 zł. Nie wyklucza to oczywiście możliwości uregulowania w mechanizmie podzielonej płatności części należności ponad tą objętą obowiązkiem lub całej należności z takiej faktur.

4. Jakie są sankcje za nieprzestrzeganie przepisów o obowiązkowym mechanizmie podzielonej płatności?

  • Brak umieszczenia na wystawianej fakturze oznaczenia „mechanizm podzielonej płatności” wiąże się z nałożeniem na podatnika, który wystawił fakturę, sankcji w wysokości 30% kwoty podatku wykazanego na fakturze. Sankcja ta będzie naliczana od kwoty podatku przypadającej na dostawę towarów lub usług wymienionych w załączniku nr 15.

Wystawca faktury uniknie sankcji, jeśli zapłata przez nabywcę zostanie zrealizowana zgodnie z zasadami MPP.

  • W przypadku stwierdzenia, że nabywca, mimo ciążącego na nim obowiązku dokonania płatności w MPP, zapłaci w inny sposób, naczelnik urzędu skarbowego lub naczelnik urzędu celno-skarbowego ustala dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 30% kwoty podatku przypadającej na nabyte towary lub usługi, które były objęte obowiązkiem.

Nabywca uniknie w takim przypadku odpowiedzialności, jeśli mimo uregulowania takiej faktury w inny sposób (zamiast obowiązkowego zastosowania mechanizmu podzielonej płatności) dostawca lub usługodawca rozliczył całą kwotę podatku wynikającą z tej faktury.

  • Ponadto podatnicy podatków dochodowych (w przypadku osób fizycznych - prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą) nie zaliczają do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części (w przypadku zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów zmniejszają koszty uzyskania przychodów albo w przypadku braku możliwości zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów zwiększają wysokość przychodów), w jakiej płatność dotycząca faktury mimo obowiązku zapłaty z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności została dokonana w inny sposób. W przypadku, gdy faktura której dotyczy obligatoryjny MPP zawiera pozycje również spoza załącznika nr 15, konsekwencje w zakresie kosztów uzyskania przychodów odnoszą się tylko do pozycji z tego załącznika (tylko te obejmuje obowiązek zapłaty w MPP).

Brak zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatku będzie miał zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy faktura posiada stosowną informację „mechanizm podzielonej płatności”, a pomimo tego podatnik dokonując płatności nie dokonuje jej w podzielonej płatności.

  • Ponadto zgodnie z Ustawą Kodeks karny skarbowy, podatnik, który wbrew obowiązkowi dokonuje płatności kwoty należności wynikającej z faktury z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności podlega karze grzywny nawet do 720 stawek dziennych. Natomiast podatnik, który wystawił fakturę i mimo obowiązku nie dokonał jej specjalnego oznaczenia w postaci wskazania informacji „mechanizm podzielonej płatności” może być ukarany grzywną do 180 stawek dziennych za wystawienie wadliwej faktury.

5. Czy obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności dotyczy również faktur zaliczkowych?

Przy zaliczkach, przedpłatach z tytułu dostawy towarów i usług wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy od 1 listopada 2019 r. podatnik jest obowiązany stosować mechanizm podzielonej płatności. Tym samym przepisy dotyczące wystawiania faktur, które nakazują zamieszczać na fakturze dokumentującej czynności objęte obowiązkową podzieloną płatnością wyrazy „mechanizm podzielonej płatności”, mają zastosowanie także do faktur zaliczkowych.

5
/ 5
(liczba głosów: 
1
)
Twoja ocena

Nasi Partnerzy

logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo