Zamknięcie w domach z powodu pandemii zwiększyło przypadki przemocy domowej. Przedstawiciele organizacji przeciwdziałających temu zjawisku zauważyli, że osoby poszkodowane nie mają jak zgłaszać pobicia, będąc cały czas z oprawcą pod jednym dachem. Najbardziej znaną procedurą, która ma pomóc najsłabszym, jest Niebieska Karta.
Pokaż więcej

„Niebieska Linia” Stowarzyszenia na Rzecz Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie opracowało zestaw pytań sprawdzających czy doznaje się przemocy. Trzeba samemu odpowiedzieć na pytanie: Czy zdarza się, że ktoś Tobie bliski:

  • Popycha, policzkuje, bije, szarpie Ciebie?
  • Traktuje w sposób, który Cię rani?
  • Obrzuca Cię obelgami, wyzwiskami?
  • Zmusza do robienia rzeczy, które są dla Ciebie poniżające?
  • Domaga się ograniczenia Twoich kontaktów z bliskimi, przyjaciółmi i znajomymi?
  • Spowodował, że w trakcie trwania waszego związku zerwałeś/aś kontakty z przyjaciółmi/rodziną?
  • Straszył Cię, że pobije Twoich przyjaciół/bliskich, jeśli będą próbowali Ci pomóc?
  • Kontroluje w pełni wszystkie wydatki w domu i każe prosić Cię o pieniądze?
  • Oboje uważacie, że to Twoja wina?
  • Skłania Cię do kontaktów seksualnych, mimo że nie masz na to ochoty?
  • Zmusza Cię do uprawiania praktyk seksualnych, które Ci się nie podobają?
  • Grozi, że zrobi Tobie i twoim bliskim krzywdę, zabije, zrani?
  • Grozić, że zabije twoje zwierzę? Uważa, że zasługujesz sobie na takie traktowanie?
  • Zachowuje się jak gdyby przemoc była niczym wielkim, zaprzecza nadużyciom lub mówi, że jest to twoja wina?
  • Uważa, że wszystko robi dla Twojego dobra?
  • Niszczy Twoją własność?
  • Grozi popełnieniem samobójstwa lub zabiciem Ciebie?
  • Groził Ci nożem, siekierą, bronią palną lub innym narzędziem?
  • Grozi, że zabierze Ci wszystko (dzieci, pieniądze, dom), jeśli nie będziesz mu posłuszna?
  • Wywołuje u Ciebie poczucie zagrożenia, strachu we własnym domu?
  • Zachowuje się wobec dzieci w sposób budzący Twój sprzeciw?
  • Przeprasza Ciebie, kupuje prezenty po tym jak Cię zranił?

Jeśli odpowiedź jest twierdząca na choćby jedno z pytań, istnieje ryzyko, że doznajesz przemocy ze strony bliskiej osoby. Wtedy warto skontaktować się z Niebieską Linią pod nr. tel.: 801 120 002, albo napisać na niebieskalinia@niebieskalinia.info.

Procedura założenia Niebieskiej Karty

Oprócz zestawu pytań, podane są także przykłady różnych zachowań przemocowych: „Dwie dorosłe osoby, mieszkające ze sobą, mają różne upodobania w zakresie spędzania wolnego czasu. Jedna lubi siedzieć w domu i oglądać telewizję. Druga uwielbia spotykać się ze znajomymi i spędzać czas poza domem. Ta "od domu i telewizji" uważa swoje upodobanie za właściwie i stara się wpłynąć na drugą, by przyjęła taki model spędzania wolnego czasu. Prosi, tłumaczy, przekonuje, wyśmiewa, ocenia, krytykuje, obraża się i szantażuje, czasem używa pięści.”

Może wtedy dojść do interwencji policji. I właśnie podczas takiego lub bardziej drastycznego konfliktu w domu, w którym biorą udział np. dzieci, może zostać wszczęta procedura założenia „Niebieskiej Karty”. Ma ona zapewnić bezpieczeństwo osobie, która doznała przemocy od bliskiej osoby w rodzinie.

Procedura rozpoczyna się od wypełnienia gotowego formularza pt. „Niebieska Karta – A”. Wypełnia go osoba, która została wezwana do przemocy domowej. Zazwyczaj jest to policjant. Ale mogą to być także inne osoby do tego upoważnione jak: pracownicy pomocy społecznej, ochrony zdrowia, oświaty lub z komisji rozwiązywania problemów alkoholowych.

„Niebieska Linia” podaje, że wiele osób, które czytało rozporządzenie nt. „Niebieskiej Karty”, wyraża obawy, że czas od wydarzenia kryzysowego w rodzinie, do podjęcia działań przez instytucję lub grupę osób upoważnionych, może być zbyt długi na udzielenie właściwej pomocy. „NL” uspokaja, że wypełnienie formularza A, nie zwalnia z obowiązku podjęcia działań interwencyjnych, zapewniających bezpieczeństwo osobie doznającej przemocy.

Sama procedura założenia Niebieskiej Karty jest jasno określona i odbywa się tak:

  • wszczęcie procedury
  • opracowanie pomocy
  • oddziaływanie na osobę przemocową
  • realizacja planu pomocy
  • zdarzenia niebezpieczne w trakcie przeprowadzani procedury „Niebieskie Karty”
  • zakończenie procedury.

Rozmowę z osobą, wobec której stosowano przemoc przeprowadza się w warunkach gwarantujących swobodę wypowiedzi i bezpieczeństwo. Należy to egzekwować, by nie zdarzyło się tak, że wypełnianie „NK – A” było prowadzone w obecności kata. Może to mieć wpływ na wypowiedź ofiary. Można taką rozmowę przeprowadzić w domu osoby poszkodowanej albo w instytucji odpowiedzialnej za udzielenie bezpieczeństwa. Wtedy należy tak przygotować to miejsce, by ofiara mogła bezpiecznie opowiedzieć o przemocy w domu.

W tak przeprowadzonej procedurze chodzi o to, żeby różne instytucje rozpoczęły pomoc ofierze. Osoba poszkodowana nie powinna zmagać się sama z przerastającym ją problemem. Ważne jest także, że w ramach procedury, osoba poszkodowana będzie miała zapewnione bezpieczeństwo przed prześladowcą. Założenie „NK” pozwoli pomóc osobie poszkodowanej materialnie. W ten sposób dana osoba może uniezależnić się od kata.

Instytucje zaangażowane w procedurę mogą zapewnić ofierze pomoc psychologiczną i w sprawach mieszkaniowych. Przez cały czas trwania procedury instytucje odpowiedzialne za jej przebieg, monitorują sytuację związaną z przemocą w rodzinie. A także wprowadzenie odpowiednich działań, które mają sprawić zmianę zachowania prześladowcy. Przedstawiciele prawa mogą również zdecydować o zakazie kontaktu prześladowcy z rodziną, zbliżania się do ofiary czy o nakazie eksmisji z mieszkania wspólnie zajmowanego z osobą prześladowaną.

Osoba, która doznała przemocy, w trakcie trwania procedury „NK” ma prawo do bezpłatnej pomocy ze strony: psychologa, opieki prawnej, poradni rodzinnej czy zawodowej. Ma także zapewnione badania lekarskie, schronienie czy wreszcie pomoc w zdobyciu mieszkania socjalnego.

Niebieskie Karty

Na całą procedurę „NK” składają się kolejne karty, do litery „D”. Litery oznaczają następne formularze „NK” oraz działania udzielania pomocy rodzinie dotkniętej przemocą.

Określone zostały różne rodzaje przemocy:

  • fizyczna czyli naruszanie nietykalności cielesnej
  • psychiczna, naruszenie godności osobistej
  • seksualna, naruszenie intymności
  • ekonomiczna, naruszenie własności
  • zaniedbanie, naruszenie obowiązku do opieki ze strony osób bliskich.

Formularz "Niebieska Karta - B" otrzymuje osoba dotknięta przemocą w rodzinie lub w przypadku przemocy wobec dziecka rodzic, opiekun prawny, osoba która zgłosiła podejrzenie stosowania przemocy. „NK – B” to dokument dla osób pokrzywdzonych. Zawiera:

  • definicję przemocy
  • praw człowieka
  • informację o miejscach, gdzie można uzyskać pomoc.

Formularza ten nie przekazuje się prześladowcy.

Poszkodowane dziecko czy osoba dorosła mają prawo wiedzieć, jakie działania będą podjęte w ich sprawie. Dowiedzą się także, gdzie mogą się zwrócić się o pomoc. Zostanie im zaprezentowana dalsza procedura.

Gdy oboje rodziców krzywdzi dziecko i nie ma ono innych opiekunów, powiadamia się sąd rodzinny. „NK – B” pozostaje więc u tej osoby, która rozpoczęła procedurę, do czasu rozstrzygnięcia prawnej sytuacji dziecka.

Nie jest potrzebna zgoda na wszczęcie procedury osoby, która doznała przemocy. Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie podaje, że pomoc nie jest uzależniona od zgody i tej zgody nie wymaga. Dlatego żaden z formularzy "NK" nie wymaga podpisu osoby doznającej przemocy czy też tej, która tę przemoc stosuje. Rozpoczęcie procedury "NK" nie wymaga akceptacji ofiary. Bo przemoc w rodzinie nie jest sprawą tylko wyłącznie rodziny. To przestępstwo ścigane z urzędu.

„Niebieska Karta – C” to formularz, który wypełnia się po sprawdzeniu sytuacji w rodzinie. Zazwyczaj dzieje się to na specjalnym spotkaniu grupy pomocowej, na które zaprasza się osobę prześladowaną. Może ona też powiedzieć czego potrzebuje i jak planuje dalej postępować w sytuacji, w której się znalazła. Prace tej grupy będą się odbywać nawet w przypadku, gdy poszkodowana osoba nie przyjdzie na spotkanie.

„NK – D” wypełnia się w obecności krzywdziciela rodziny. Działania grupy, która zajmuje się daną sprawą, będzie kontynuowane bez względu na to czy przemocowiec zgłosi się na spotkanie.

Działanie do skutku

Jeżeli w trakcie działań na rzecz poprawy bezpieczeństwa w rodzinie, oprawca znowu dopuścił się przemocy, to ponownie zostaje wypełniona „NK – A”. Będzie ona wysłana do przewodniczącego grupy zajmującej się danym przypadkiem.

Nie określono terminu, w którym trzeba zakończyć procedurę związaną z „NK”. Niebieskalinia.info podaje, że zakończenie procedury następuje w przypadku:

  • ustania przemocy w rodzinie i uzasadnionego przypuszczenia o zaprzestaniu dalszego stosowania przemocy oraz po zrealizowaniu indywidualnego planu pomocy
  • rozstrzygnięcia o braku zasadności podejmowania działań.

Wątpliwości pracowników służb działających w ramach grup pomagających poszkodowanym, wzbudza stwierdzenie o uzasadnionym przypuszczeniu zaprzestania przemocy w rodzinie. Bo po czym poznać, że przemoc ustała? Oprócz potwierdzających tę informację ze służb, członków rodziny, sąsiadów warto przez kilka miesięcy monitorować sytuację w rodzinie.

5
/ 5
(liczba głosów: 
1
)
Twoja ocena

Autor:

Robert Rybarczyk

Kapitalni.org
Dziennikarz od 1994 r. m.in. w: Gazeta Wyborcza, Rzeczpospolita, Życie Warszawy, Puls Biznesu.
Dowiedz się więcej

Nasi Partnerzy

logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo