Alimenty wobec rodzica - jak uchylić się od obowiązku alimentacyjnego?

Jak można ustrzec się przed alimentami wobec ojca który od 2 roku życia się ze mną nie kontaktował? Rodzice rozwiedli się gdy miałam dwa lata natomiast nigdy nie zostały mu odebrane prawa rodzicielskie. Nie płacił na mnie alimentów przez co narósł mu ogromny dług. Wiem, że ma trudną sytuację materialną. Istnieje prawdopodobieństwo, że może ubiegać się o alimenty ode mnie? Jak się przed tym ustrzec?

Pytanie od: Sylwia


Nasz ekspert odpowiada

Zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej K.r.o.) obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Stosownie zaś do treści art. 87 K.r.o. rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie. Kwestie alimentacyjne określa również art. 129 § 1 K.r.o., zgodnie z którym obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych – obciąża bliższych stopniem przed dalszymi.

Z powyższych przepisów wynika, że Pani jako córka jest zobowiązana do wspierania swojego ojca i do alimentowania go. Jednak okoliczności, które poruszyła Pana w zapytaniu, mogą powodować, że Pani obowiązek alimentacyjny wobec ojca nie powstanie lub będzie miała Pani możliwość uchylenia się od niego.

Kiedy obowiązek alimentacyjny wobec rodzica może zostać uchylony?

Okoliczność, iż ojciec źle wywiązywał się ze swoich rodzicielskich obowiązków, porzucił rodzinę, nie łożył na utrzymanie dziecka (nie płacił alimentów), nie utrzymuje kontaktów z rodziną od wielu lat, nie dba o istnienie więzi rodzinnych, nie powoduje samo w sobie, że ojciec nie ma prawa do ubiegania się o alimenty od swojego dziecka.

Jednak powyższe okoliczności mogą stanowić podstawę oddalenia powództwa, ze względu na jego niezgodność z zasadami współżycia społecznego. Zgodnie bowiem z art. 5 Kodeksu cywilnego, nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno -gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.

Tak samo za nadużycie prawa podmiotowego może być uznane żądanie alimentów przez osobę niezdolną do samodzielnego utrzymania się, która z własnej winy znalazła się w niedostatku.

Istotne znaczenie może mieć również art. 1441 K.r.o. zgodnie z którym, zobowiązany może uchylić się od wykonania obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Nie dotyczy to obowiązku rodziców względem ich małoletniego dziecka.

Gdyby Pani ojciec złożył w sądzie pozew o alimenty przeciwko Pani, może Pani powołać się na art. 1441 K.r.o. i żądać oddalenia powództwa ze względu na niezgodność takiego żądania z zasadami współżycia społecznego.

Stan niedostatku

Należy pamiętać, że ojciec może żądać alimentów od dziecka (czyli Pani), tylko jeżeli znajduje się w stanie niedostatku. Wynika to z art. 133 § 2 K.r.o., zgodnie z którym, uprawniony do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku (nie dotyczy to obowiązku rodziców względem dziecka, które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie).

Stan niedostatku nie został definiowany przez przepisy prawa. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że w stanie niedostatku pozostaje osoba, która nie jest w stanie własnymi siłami samodzielnie zaspokoić swoich usprawiedliwionych, podstawowych potrzeb. Te usprawiedliwione potrzeby to takie jak: potrzeby mieszkaniowe, związane z pożywieniem, a także potrzeby zdrowotne. Przyjmuje się również, że do podstawowych potrzeb należy wliczyć także te związane z edukacją, wypoczynkiem, kulturą itp. Usprawiedliwione potrzeby zawsze są oceniane indywidualnie i są one różne w odniesieniu do poszczególnych osób.

Stan niedostatku nie ogranicza się do wypadku, gdy uprawniony do alimentacji nie ma żadnych środków utrzymania. W stanie niedostatku znajduje się również taka osoba, której sytuacja materialna powoduje, że nie jest ona w stanie w pełni zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb. Tak więc, jeżeli dana osoba jest w stanie zaspokoić swoje potrzeby tylko w części, obowiązek alimentacyjny obejmuje pozostałą część.

Kiedy powstaje obowiązek alimentacyjny?

Podkreślić należy, że obowiązek alimentacyjny może powstać tylko wtedy, gdy niedostatek powstał w związku z czynnikiem obiektywnym, niezależnym od woli osoby, która w niego popadła. Obowiązek alimentacyjny nie powstanie wobec osoby, która pozostaje w niedostatku z własnej winy np. nie podejmuje pracy, mimo zdolności do jej podjęcia, lekkomyślnie rezygnuje z pracy, nie ubiega się o świadczenia z systemu ubezpieczeń społecznych, mimo zaistnienia przesłanek do ich przyznania. Takie okoliczności z pewnością nie mogą zostać uznane za nieporadność i obiektywne czynniki powodujące, że Pani ojciec znajduje się w stanie niedostatku.

Wiele przemawia za tym, iż w przypadku skierowania przeciwko Pani pozwu o alimenty sąd oddali takie powództwo. Jednak ostateczne rozstrzygnięcie w kwestii stanu niedostatku, a więc tego czy Pani obowiązek alimentacyjny wobec ojca istnieje oraz w kwestii zgodności (niezgodności) ewentualnego roszczenia ojca z zasadami współżycia społecznego należy wyłącznie do sądu.

5
/ 5
(liczba głosów: 
2
)
Twoja ocena

Wszelkie materiały znajdujące się na niniejszej stronie zamieszczone są w jedynie w celu informacyjnym i nie mogą być traktowane jako porada prawna w żadnej konkretnej sprawie, aczkolwiek dokładamy wszelkich starań, aby informacje tu zawarte były kompletne, prawdziwe i aktualne.

Właściciel portalu nie ponosi odpowiedzialności za żadne stwierdzenie zawarte w treści niniejszej strony, jak również za ewentualne błędy lub braki w zamieszczonych materiałach, ani też za ewentualne rezultaty działań podjętych w oparciu o nie. Odwiedzający niniejszą witrynę powinni zasięgnąć indywidualnej porady prawnej we wszystkich sprawach w jakikolwiek sposób odnoszących się do ich praw i obowiązków.

Nasi Partnerzy

logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce cookies

Ok, rozumiem.