Jak uniknąć odpowiedzialności za długi spadkowe?

Miesiąc temu zmarł mój ojciec. Tata ze swoją żoną był w separacji i z tego związku miał troje dzieci, zaś z moją mamą był w związku nieformalnym i z tego związku jestem ja i mój młodszy brat. Żona taty zmarła jakoś w październiku tamtego roku i pozostawiła stary dom z którego tacie należało się w spadku 1/4 tego domu (tak przekazał mi brat przyrodni). Niestety z tego co wiem nie zdążył zrzec się spadku przez koronowirusa. Największym problemem jest to, że tata miał zajęcie komornicze na emeryturze jak sprawdziłem w jego dokumentach z informacji na stan 2014 roku miał 5 zajęć każde na około 10 000 zł i pożyczkę bankową niespłaconą stan na styczeń 2020 roku około 29 000 zł z odsetkami. Czy potrzeba jest zakładania sprawy spadkowej i jak to zrobić? Zaznaczam, że wszyscy jesteśmy pełnoletni i całe rodzeństwo posiada dzieci pełnoletnie jak i nieletnie. Czy jest możliwość, by wszyscy wyszli bez uszczerbku finansowego z tej sprawy?

Pytanie od: Arkadiusz


Nasz ekspert odpowiada

Na wstępie porady zaznaczam, że w oparciu o treść tak złożonego zapytania domniemywam, że spadek dziedziczony przez Pana zmarłego ojca po jego żonie nie przedstawia wartości, która rekompensowałaby długi spadkowe Pana ojca (czy wręcz również i ten spadek obciążony jest długami, skoro w jego kontekście pisze Pan, że ojciec planował, lecz nie zdążył zrzec się go), ani nie ma innego majątku wchodzącego w skład spadku po Pana ojcu, który mógłby te długi równoważyć lub przewyższać. Zakładam również, że Pana ojciec nie pozostawił testamentu, który modyfikowałyby ustawowe zasady dziedziczenia.

Odrzucenie spadku

Przyjmując taki stan faktyczny w sprawie ocenić należy, że bezpiecznym rozwiązaniem zmierzającym do uniknięcia odpowiedzialności za długi spadkowe będzie złożenie przez spadkobierców oświadczeń o odrzuceniu spadku. Zgodnie z art. 1015 Kodeksu cywilnego oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania, a więc zwykle w ciągu sześciu miesięcy od chwili śmierci spadkodawcy. Brak oświadczenia w tym terminie skutkuje przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Spadkobierca ponosi wtedy odpowiedzialność za długi spadkowe (pasywa spadku), ale tylko do wartości stanu czynnego spadku (aktywów spadku) ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Również i to rozwiązanie wydaje się w Pana sprawie możliwe do przyjęcia, szczególnie wtedy, gdy nie ma Pan pewności czy w skład spadku nie wchodzą jednak jakieś aktywa, które mogłyby skutkować dodatnim bilansem majątku spadkowego.

Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku składa się przed sądem lub przed notariuszem, przy czym w praktyce szybszym i częściej stosowanym rozwiązaniem jest złożenie takiego oświadczenia w kancelarii notarialnej.

Spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku. Oznacza to, że w jego miejsce wchodzą jego zstępni. Wtedy niestety także i oni w celu uwolnienia się od odpowiedzialności za długi spadkowe złożyć powinni oświadczenia o odrzuceniu spadku. W przypadku gdy są to osoby niepełnoletnie, oświadczenia takie składa się za zgodą sądu rodzinnego. Procedura ta bywa kłopotliwa, dlatego spadkobiercy decydują się niekiedy na przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza i na związane z tym procedury dotyczące sporządzenia spisu inwentarza (przez komornika na zlecenie sądu) lub wykazu inwentarza (samodzielnie, a więc obarczone większym ryzkiem). Celem obu tych dokumentów jest ustalenie składników spadku (aktywów i pasywów), ich wartości oraz górnej granicy odpowiedzialności spadkobiercy za długi spadkowe (skoro spadkobierca, który nabył spadek z dobrodziejstwem inwentarza odpowiada za długi spadkowe do wysokości aktywów nabytego spadku). Jednak podstawowym minusem tego rozwiązania jest, że nabywca spadku z dobrodziejstwem inwentarza odpowiada za długi spadkowe owszem tylko do określonej wysokości, jednak całym swoim majątkiem. Tak więc wierzyciele zmarłego mogą skierować postępowanie egzekucyjne nie tylko do przedmiotów wchodzących w skład spadku, ale do całego majątku spadkobiercy.

Separacja a dziedziczenie

Na koniec dodać należy, że zgodnie z art. 935 (1) Kodeksu cywilnego, przepisów o powołaniu do dziedziczenia z ustawy nie stosuje się do małżonka spadkodawcy pozostającego w separacji. Tak więc co do zasady zakładałbym jednak, że Pana ojciec nie dziedziczył ustawowo po swojej żonie, z którą był w separacji, chyba że ta przed swoją śmiercią np. pozostawiła testament i w ten sposób powołała go do spadku. Na wszelki wypadek wskazuję jednak na wynikające z art. 1017 Kodeksu cywilnego tak zwane „prawo transmisji”, zgodnie z którym jeżeli przed upływem terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku spadkobierca (w tym przypadku Pana ojciec) zmarł nie złożywszy takiego oświadczenia, oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone przez jego spadkobierców (przez Pana i rodzeństwo). Termin do złożenia tego oświadczenia nie może się skończyć wcześniej aniżeli termin do złożenia oświadczenia co do spadku po zmarłym spadkobiercy (Pana ojcu). Istotne jest więc ustalenie, czy między datą śmierci żony Pana ojca, a datą śmierci jego samego, upłynęło sześć miesięcy.

5
/ 5
(liczba głosów: 
2
)
Twoja ocena

Wszelkie materiały znajdujące się na niniejszej stronie zamieszczone są w jedynie w celu informacyjnym i nie mogą być traktowane jako porada prawna w żadnej konkretnej sprawie, aczkolwiek dokładamy wszelkich starań, aby informacje tu zawarte były kompletne, prawdziwe i aktualne.

Właściciel portalu nie ponosi odpowiedzialności za żadne stwierdzenie zawarte w treści niniejszej strony, jak również za ewentualne błędy lub braki w zamieszczonych materiałach, ani też za ewentualne rezultaty działań podjętych w oparciu o nie. Odwiedzający niniejszą witrynę powinni zasięgnąć indywidualnej porady prawnej we wszystkich sprawach w jakikolwiek sposób odnoszących się do ich praw i obowiązków.

Nasi Partnerzy

logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce cookies

Ok, rozumiem.