Postępowanie stwierdzające nabycie spadku - jak przebiega?

Czy dom z działką otrzymany przez dwójkę dzieci po śmierci rodziców trzeba przeprowadzać czy można go sprzedać bez tego? Jak to wyglada?

Pytanie od: Madzia-164


Nasz ekspert odpowiada

Z chwilą śmierci spadkodawcy dochodzi do dziedziczenia, tj. nabycia spadku przez jego następców prawnych (spadkobierców). W myśl art. 922 § 1 kodeksu cywilnego (k.c.) „prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi czwartej Kodeksu cywilnego.”

W skład spadku wchodzą następujące majątkowe prawa i obowiązki m.in.:

  • prawa i obowiązki wynikające z części ogólnej k.c.
  • prawa i obowiązki o charakterze rzeczowym np. prawo własności
  • prawa i obowiązki wynikające ze stosunków zobowiązaniowych
  • prawa i obowiązki związane z dziedziczeniem i.in.

Otwarcie spadku

Z chwilą śmierci osoby fizycznej należące do niej prawa i obowiązki majątkowe o charakterze cywilnoprawnym zmieniają swój charakter – stają się spadkiem i przechodzą na spadkobierców. Zdarzenie to nosi nazwę otwarcia spadku – art. 924 k.c.

Powołanie do spadku

Powołanie do spadku może wynikać z testamentu lub z ustawy – art. 926 k.c. O ustawowym tytule powołania rozstrzygają istniejące więzi rodzinne, związek małżeński, w stosunku pokrewieństwa w określonej linii i stopniu, przysposobienia albo powinowactwa. Istnienie testamentu uwarunkowane jest sporządzeniem przez spadkodawcę ważnego i skutecznego testamentu.

Domniemuję, że dwójka dzieci, o których mowa jest w pytaniu nabyło spadek z ustawy. Aby móc spadkiem rozporządzić, np. sprzedać, w pierwszej kolejności należy:

  • przeprowadzić postępowania stwierdzające nabycie spadku (przed sądem) lub
  • uzyskać akt poświadczenia dziedziczenia (u notariusza).

Stwierdzenie nabycia spadku

Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku toczy się przed sądem spadku w trybie nieprocesowym według przepisów art. 669–679 (2) (kodeksu postępowania cywilnego, dalej k.p.c.). Wniosek wszczynający postępowanie powinien czynić zadość wymogom formalnym określonym w art. 511 k.p.c. Wnioskodawca powinien przedstawić dowód śmierci spadkodawcy (np. w postaci odpisu aktu zgonu). Stwierdzenie nabycia spadku po danym spadkodawcy powinno nastąpić w jednym postępowaniu. Wymienienie we wniosku znanych wnioskodawcy spadkobierców nie jest wiążące, gdyż sąd stwierdza nabycie spadku przez spadkobierców, choćby były nimi inne osoby niż te, które wskazali uczestnicy postępowania (art. 677 § 1 k.p.c.). Sąd spadku z urzędu bada, kto jest spadkobiercą. Przy dziedziczeniu ustawowym dowodem posiadania uprawnienia do dziedziczenia są właściwe akty stanu cywilnego. Dowodem uprawnień spadkobierców testamentowych jest testament.

W postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku sąd wymienia spadkodawcę oraz wszystkich spadkobierców, którym spadek przypadł, jak również wysokość ich udziałów (art. 677 § 1 k.p.c.). W postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku muszą znaleźć się także inne informacje, w szczególności: data i miejsce zgonu spadkodawcy; tytuł powołania do spadku wraz z określeniem testamentu, na podstawie którego następuje dziedziczenie testamentowe; stosunek małżeństwa albo stopień pokrewieństwa spadkobierców ustawowych i spadkodawcy; sposób przyjęcia spadku.

Akt poświadczenia dziedziczenia

Spadkobierca może udowodnić swe prawa do spadku nie tylko postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, lecz także zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia.

Zasady i tryb jego sporządzania określają art. 95a–95p ustawy Prawo o Notariacie. Notariusz uprawniony jest do sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia ustawowego lub testamentowego.

Poświadczenie dziedziczenia może nastąpić jedynie na zgodne żądanie wszystkich osób zainteresowanych, tj. osób, które mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi, a także osób, na których rzecz spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne. Osoby zainteresowane muszą prezentować zgodne stanowisko co do stanu faktycznego stanowiącego podstawę dziedziczenia po danym spadkodawcy. W rezultacie powyższego poświadczenie dziedziczenia ogranicza się jedynie do spraw niespornych.

Postępowanie przed notariuszem składa się z trzech następujących po sobie etapów. Pierwszy z nich polega na sporządzeniu protokołu dziedziczenia co do zasady przy udziale wszystkich osób zainteresowanych (art. 95b w zw. z art. 95aa pr. not.).

W protokole dziedziczenia zamieszcza się w szczególności zgodne żądanie poświadczenia dziedziczenia złożone przez osoby biorące udział w spisywaniu protokołu oraz ich oświadczenia służące m.in. ustaleniu kręgu spadkobierców. W związku z tym, że protokół dziedziczenia sporządzany jest głównie na podstawie oświadczeń osób zainteresowanych, przystępując do czynności notariusz poucza te osoby o obowiązku ujawnienia wszelkich okoliczności objętych treścią protokołu oraz o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych oświadczeń (art. 95c § 1 pr. not.).

Po spisaniu protokołu dziedziczenia notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia (art. 95e § 1 pr. not.).

Akt poświadczenia dziedziczenia powinien zawierać m.in.:
1) dzień, miesiąc i rok oraz miejsce sporządzenia aktu;
2) imię, nazwisko i siedzibę kancelarii notariusza, a jeżeli akt sporządziła osoba wyznaczona do zastępstwa notariusza lub upoważniona do dokonywania czynności notarialnych – nadto imię i nazwisko tej osoby;
3) imię i nazwisko spadkodawcy, imiona jego rodziców oraz jego numer PESEL;
4) datę i miejsce zgonu albo znalezienia zwłok spadkodawcy oraz miejsce jego zwykłego pobytu w chwili śmierci;
5) wskazanie spadkobierców, którym spadek przypadł – imiona, nazwiska i imiona rodziców oraz datę i miejsce urodzenia osób fizycznych, a w przypadku osób prawnych – nazwę i siedzibę;
6) tytuł powołania do spadku i wysokość udziałów w spadku, a w razie dziedziczenia testamentowego określenie formy testamentu;
7) wskazanie spadkobierców dziedziczących gospodarstwo rolne podlegające dziedziczeniu z ustawy oraz ich udziały w nim;
8) wskazanie osób, na których rzecz spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne, oraz przedmiotów tych zapisów, chyba że osoby te nie chcą lub nie mogą być zapisobiercami albo zapisy windykacyjne okazały się bezskuteczne; 9) powołanie protokołu otwarcia i ogłoszenia testamentu;
10) podpis notariusza;
11) adnotację o dokonaniu rejestracji zgodnie z art. 95i (art. 95f § 1 pr. not.; por. też art. 95f § 2 oraz art. 95o pr. not.).

Niezwłocznie po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia notariusz dokonuje jego wpisu do Rejestru Spadkowego przez wprowadzenie odpowiednich danych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Z chwilą dokonania wpisu w Rejestrze Spadkowym notariusz otrzymuje za pośrednictwem systemu teleinformatycznego zawiadomienie o zarejestrowaniu oraz możliwości uzyskania potwierdzenia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia ze wskazaniem numeru wpisu. Adnotację o zarejestrowaniu umieszcza się na akcie poświadczenia dziedziczenia, wskazując numer wpisu, a także dzień, miesiąc i rok oraz godzinę i minutę dokonanego wpisu (art. 95h § 3 pr. not.).

Po przeprowadzeniu jednej z ww. czynności spadkobiercy muszą złożyć deklarację podatkową od spadku do Urzędu Skarbowego. Podobnie jest również w zakresie aktualizacji wpisów w księgach wieczystych, rejestrach właścicieli pojazdów.

5
/ 5
(liczba głosów: 
1
)
Twoja ocena

Wszelkie materiały znajdujące się na niniejszej stronie zamieszczone są w jedynie w celu informacyjnym i nie mogą być traktowane jako porada prawna w żadnej konkretnej sprawie, aczkolwiek dokładamy wszelkich starań, aby informacje tu zawarte były kompletne, prawdziwe i aktualne.

Właściciel portalu nie ponosi odpowiedzialności za żadne stwierdzenie zawarte w treści niniejszej strony, jak również za ewentualne błędy lub braki w zamieszczonych materiałach, ani też za ewentualne rezultaty działań podjętych w oparciu o nie. Odwiedzający niniejszą witrynę powinni zasięgnąć indywidualnej porady prawnej we wszystkich sprawach w jakikolwiek sposób odnoszących się do ich praw i obowiązków.

Nasi Partnerzy

logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce cookies

Ok, rozumiem.