Nieuczciwe praktyki rynkowe - jakie działania przedsiębiorców się do nich zaliczają?

Kiedy można powiedzieć o nieuczciwej praktyce rynkowej?

Pytanie od: wongalubek


Nasz ekspert odpowiada

Nieuczciwe praktyki rynkowe definiuje i reguluje ustawa z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Są to praktyki, które mogą mieć miejsce w relacji przedsiębiorca - konsument i mogą one przybierać różne formy.

Co jest celem ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym?

Ustawa wskazuje, jakie praktyki uznawane są za nieuczciwe, a ich ocena dokonywana jest z punktu widzenia przeciętnego konsumenta. Jej celem była przede wszystkim ochrona interesów ekonomicznych konsumentów, ale też zabezpieczenie interesów przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą, tak by podejmowane przez nich działania były uczciwe oraz – co najważniejsze – zgodne z obowiązującym prawem.

Z uwagi na wysoka szkodliwość dla konsumenta, ustawodawca formułuje zakaz  stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych przez przedsiębiorców.

Co może być uznane za nieuczciwą praktykę rynkową?

Definiując nieuczciwą praktykę rynkową, wskazuje, że jest to praktyka stosowana przez przedsiębiorców wobec konsumentów, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu, więc na różnych etapach kontaktów z przedsiębiorcą.

Jednocześnie ustawa formułuje szeroką definicję praktyk rynkowych w ogóle i uznaje za takie działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, sposób postępowania, oświadczenie lub informację handlową, w szczególności reklamę i marketing, bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta. Oznacza zatem każde działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy bez względu na charakter prawny takiego działania lub zaniechania. Praktyka rynkowa może przybrać zatem formę działania faktycznego, np. spammingu, reklamy, informacji o produkcie, ale też formę prawną, np. wprowadzającej w błąd oferty, wzorców umownych, regulaminów promocji lub konkursu. Należy więc zwrócić uwagę, że praktyka rynkowa może zaistnieć, zanim stosunek prawny z konsumentem zostanie nawiązany, jak również w trakcie jego trwania lub nawet po zakończeniu trwania danego stosunku prawnego. Możliwa jest sytuacja, w której przedsiębiorca będzie posiadał i stosował umowy zgodnie z prawem, ale dopuści się nieuczciwej praktyki rynkowej poprzez działania o charakterze faktycznym, a nie prawnym.

Kiedy praktykę rynkową można uznać za nieuczciwą?

Dla uznania praktyki rynkowej za nieuczciwą, niezależnie od ustalenia jej sprzeczności z dobrymi obyczajami, musi dojść do istotnego zniekształcenia decyzji rynkowej konsumenta.

Praktyką istotnie zniekształcającą rynkowe zachowanie konsumenta jest takie działanie, które znacząco osłabia zdolność konsumenta do podjęcia decyzji w warunkach niedostatecznej wiedzy i przez to powoduje, że konsument podejmuje decyzję dotyczącą określonej umowy, której w innym przypadku by nie podjął.

Co jest nieuczciwą praktyką rynkową?

Nieuczciwą praktyką rynkową jest w szczególności:

  • praktyka wprowadzająca w błąd
  • agresywna praktyka rynkowa
  • stosowanie sprzecznego z prawem kodeksu dobrych praktyk



Działanie wprowadzające w błąd

Praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął.

Wprowadzającym w błąd działaniem może być w szczególności:

  • rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji
  • rozpowszechnianie prawdziwych informacji w sposób mogący wprowadzać w błąd
  • działanie związane z wprowadzeniem produktu na rynek, które może wprowadzać w błąd w zakresie produktów lub ich opakowań, znaków towarowych, nazw handlowych lub innych oznaczeń indywidualizujących przedsiębiorcę lub jego produkty, w szczególności reklama porównawcza
  • nieprzestrzeganie kodeksu dobrych praktyk, do którego przedsiębiorca dobrowolnie przystąpił, jeżeli przedsiębiorca ten informuje w ramach praktyki rynkowej, że jest związany kodeksem dobrych praktyk

Wprowadzające w błąd działanie może w szczególności dotyczyć:

  • istnienia produktu, jego rodzaju lub dostępności
  • cech produktu, w szczególności jego pochodzenia geograficznego lub handlowego, ilości, jakości, sposobu wykonania, składników, daty produkcji, przydatności, możliwości i spodziewanych wyników zastosowania produktu, wyposażenia dodatkowego, testów i wyników badań lub kontroli przeprowadzanych na produkcie, zezwoleń, nagród lub wyróżnień uzyskanych przez produkt, ryzyka i korzyści związanych z produktem
  • obowiązków przedsiębiorcy związanych z produktem, w tym usług serwisowych i procedury reklamacyjnej, dostawy, niezbędnych usług i części
  • praw konsumenta, w szczególności prawa do naprawy lub wymiany produktu na nowy albo prawa do obniżenia ceny lub do odstąpienia od umowy
  • ceny, sposobu obliczania ceny lub istnienia szczególnej korzyści cenowej
  • rodzaju sprzedaży, powodów stosowania przez przedsiębiorcę praktyki rynkowej, oświadczeń i symboli dotyczących bezpośredniego lub pośredniego sponsorowania, informacji dotyczących sytuacji gospodarczej lub prawnej przedsiębiorcy lub jego przedstawiciela, w tym jego imienia i nazwiska (nazwy) i majątku, kwalifikacji, statusu, posiadanych zezwoleń, członkostwa lub powiązań oraz praw własności przemysłowej i intelektualnej lub nagród i wyróżnień


Kiedy praktykę rynkową uznaje się za zaniechanie wprowadzające w błąd?

Praktykę rynkową uznaje się za zaniechanie wprowadzające w błąd, jeżeli pomija istotne informacje potrzebne przeciętnemu konsumentowi do podjęcia decyzji dotyczącej umowy (informacje, które przedsiębiorca stosujący praktykę rynkową jest obowiązany podać konsumentom na podstawie odrębnych przepisów) i tym samym powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął.

Pominięcie przez przedsiębiorcę informacji istotnych do podjęcia decyzji przez konsumenta oznacza zatajenie przekazania informacji, które przedsiębiorca stosujący daną praktykę rynkową jest zobowiązany podać konsumentom na podstawie odrębnych przepisów, oraz podanie informacji w sposób dwuznaczny, niezrozumiały lub w nieodpowiednim czasie. Zastosowanie pojęcia „istotne” wskazuje na to, że naruszenie musi być dokonane w taki sposób, by mogło ono realnie lub tylko potencjalnie zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta.

Wprowadzającym w błąd zaniechaniem może być w szczególności:

  • zatajenie lub nieprzekazanie w sposób jasny, jednoznaczny lub we właściwym czasie istotnych informacji dotyczących produktu
  • nieujawnienie handlowego celu praktyki, jeżeli nie wynika on jednoznacznie z okoliczności i jeżeli powoduje to lub może spowodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął

W przypadku propozycji nabycia produktu, za istotne informacje, o których powyżej, uznaje się w szczególności:

  • istotne cechy produktu w takim zakresie, w jakim jest to właściwe dla danego środka komunikowania się z konsumentami i produktu
  • imię, nazwisko (nazwę) i adres przedsiębiorcy (siedzibę) oraz przedsiębiorcy, na którego rzecz działa;
  • cenę uwzględniającą podatki lub, w przypadku gdy charakter produktu nie pozwala w sposób racjonalny na wcześniejsze obliczenie ceny, sposób, w jaki cena jest obliczana, jak również wszelkie dodatkowe opłaty za transport, dostawę lub usługi pocztowe lub, w sytuacji gdy wcześniejsze obliczenie tych opłat nie jest w sposób racjonalny możliwe, informację o możliwości powstania takich dodatkowych kosztów
  • uzgodnienia dotyczące sposobu płatności, dostawy lub wykonania produktu oraz procedury rozpatrywania reklamacji
  • informacje o istnieniu prawa do odstąpienia od umowy lub rozwiązania umowy, jeżeli prawo takie wynika z ustawy lub umowy

Jakie informacje mogą być uznane za nieuczciwe praktyki rynkowe?

Za nieuczciwe praktyki rynkowe mogą zostać uznane informacje, które wprowadzają w błąd w fazie poprzedzającej zawarcie umowy, która dotyczy nabycia produktu, jeżeli jej pominięcie może wpłynąć na podjęcie decyzji przez przeciętnego konsumenta. Sfera przedkontraktowa została uznana za samodzielny obszar ochrony interesów przeciętnego konsumenta.

Nieuczciwe praktyki rynkowe mogą również przejawiać się jako zaniechania wprowadzające w błąd. Prawodawca uznał, że zaniechanie wprowadzające w błąd może przybierać różnorakie formy, w szczególności polegające na zatajeniu lub przekazaniu w sposób niejasny, wieloznaczny lub z opóźnieniem istotnych informacji dotyczących usługi. Istotne informacje, które są potrzebne klientowi do zapoznania się z pełną ofertą, muszą mieć kluczowe znaczenie dla podjęcia decyzji dotyczącej danej umowy przez konsumenta i tym samym powodować podjęcie przez niego decyzji, której inaczej by nie podjął.

Jako nieuczciwe praktyki rynkowe w odniesieniu do informacji obligatoryjnych można zakwalifikować podanie przez przedsiębiorcę informacji błędnej lub niepełnej, a także pominięcie (czyli nienależyte wykonanie lub niewykonanie obowiązku informacyjnego). Należy zauważyć, że nie każde działanie lub zaniechanie, które narusza obowiązki informacyjne, jest nieuczciwą praktyką rynkową, ponieważ musi jeszcze być spełniona dodatkowa przesłanka, jaką jest wywarcie wpływu na decyzje konsumenta, która dotyczy umowa.

4
/ 5
(liczba głosów: 
3
)
Twoja ocena

Nasi Partnerzy

logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce cookies

Ok, rozumiem.