Opłata za odstąpienie od udziału w imprezie turystycznej a zaliczka

Chcę odstąpić od umowy na wczasy lotem rejsowym planowanej na 8. lipiec w "pierwszym terminie" (ponad 40 dni). Zaliczka zapłacona w styczniu 1,8 tys. (całość 9 tys.), biuro powołując się na zapis o indywidualnej kalkulacji kosztów rezygnacji w przypadku lotów rejsowych podało koszt rezygnacji 4,4 tys. Czy ma prawo żądać kwoty wyższej niż zaliczka? Czy ma prawo egzekwować ode mnie dopłatę? Kiedy musi mi przedstawić wyliczenia tych kosztów? W umowie podpisanej w styczniu nie ma wprost takiego zapisu, natomiast w 27.04 Exim wprowadziło zapis "Opłata z tytułu odstąpienia może być wyższa niż wpłacona zaliczka" - czy taka klauzula jest dozwolona i zgodna z ustawą?

Pytanie od: Łukasz


Nasz ekspert odpowiada

Przede wszystkim rozważmy, czy biuro podróży ma prawo do zmiany umowy w takim zakresie oraz czy ewentualna zmiana miałaby w ogóle wpływ na wzajemne zobowiązania stron.

Ustawa z dnia 24 listopada 2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 548 ze zm.) w art. 44 stanowi, że organizator turystyki przed rozpoczęciem imprezy turystycznej może dokonać jednostronnie zmiany warunków umowy o udział w imprezie turystycznej wyłącznie w przypadkach określonych w art. 45 ust. 1 i 2 lub w art. 46 ust. 1.

Kiedy biuro podróży może zmienić warunki umowy o udział w imprezie turystycznej?

Pierwszy z ww. przepisów dotyczy dopuszczalności zmiany ceny. Z kolei art. 46 ust. 1 ustawy dopuszcza jednostronną zmianę warunków umowy o udział w imprezie turystycznej przez organizatora w przypadku, gdy łącznie spełnione są następujące warunki:

1. organizator zastrzegł sobie prawo do zmiany w umowie,
2. zmiana jest nieznaczna,
3. organizator poinformuje podróżnego o zmianie w sposób jasny, zrozumiały i widoczny, na trwałym nośniku.

Pierwsza wątpliwość, czy organizator poinformował o zmianie na trwałym nośniku (np. pismo, e-mail)? Jeżeli nie, do zmiany nie doszło.

Po drugie, zmiana nie jest nieznaczna – określa istotne zasady rozliczeń stron. W tym ujęciu do zmiany umowy, czyli do wprowadzenia dodatkowego postanowienia, nie doszło.

Pytanie, czy ewentualne, skuteczne wprowadzenie takiego zapisu do umowy cokolwiek by zmieniało. Moim zdaniem nie.

Zaliczka na poczet wycieczki

Zaliczka dokonywana jest na poczet wykonania zobowiązania – jest nieco podobna do zadatku, ale ma inną rolę do odegrania. O ile zadatek ma funkcję czysto zabezpieczającą na wypadek niewykonania umowy, o tyle jedną z funkcji zaliczki jest umożliwienie przedsiębiorcy pokrycie kosztów, które trzeba ponieść jeszcze przed ostatecznym wykonaniem umowy. Z zaliczki organizator może pokryć koszty przewozu czy, rezerwacji pokoju w hotelu (sam wpłaca zaliczkę).

Prawo nie określa, jaką wysokość może mieć zaliczka – z pewnością z jej właściwości wynika, że nie może obejmować pełnej ceny świadczenia. Niemniej jednak to strony swobodnie określają jej wysokość; często strony negocjują wartość zaliczki, ale w wielu przypadkach sam przedsiębiorca określa, w jakiej wysokości zaliczka powinna być wpłacona. Od tego może uzależnić samo zawarcie umowy.

Prawo nie wyklucza sytuacji, w których wpłacona zaliczka nie będzie pokrywała ewentualnych kosztów związanych niewykonaniem umowy przez konsumenta. Dopóki istnieje ważne zobowiązanie konsumenta do zapłaty, dopóty przedsiębiorca może domagać się realizacji takiego świadczenia. Wysokość zaliczki nie wpływa na to prawo.

Wysokość opłat za odstąpienie od umowy o udział w imprezie turystycznej 

Podsumowując – wprowadzenie zapisu do umowy, zgodnie z którym opłata z tytułu odstąpienia może być wyższa niż wpłacona zaliczka, prawdopodobnie nie będzie nic zmieniać. Prawdopodobnie, gdyż można wyobrazić sobie sytuację, w której zapisy pierwotnej umowy zakazywałyby pobierania opłaty przenoszącej wartość zaliczki lub w jakiś inny sposób ograniczały taką możliwość. W praktyce, takie zapisy raczej nie występują.

Co do samego odstąpienia od umowy, to zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy, podróżny może odstąpić od umowy o udział w imprezie turystycznej w każdym czasie przed jej rozpoczęciem.

Podróżny może zostać zobowiązany do zapłacenia odpowiedniej i uzasadnionej opłaty za odstąpienie od umowy o udział w imprezie turystycznej na rzecz organizatora turystyki. W przypadku nieokreślenia w umowie o udział w imprezie turystycznej opłat za odstąpienie od umowy o udział w imprezie turystycznej wysokość tej opłaty odpowiada cenie imprezy turystycznej pomniejszonej o zaoszczędzone koszty lub wpływy z tytułu alternatywnego wykorzystania danych usług turystycznych. Na żądanie podróżnego organizator turystyki uzasadnia wysokość opłat za odstąpienie od umowy o udział w imprezie turystycznej (art. 47 ust. 2).

Z opisu przypadku wynika, że występuje właśnie taka sytuacja (możliwe jest również wcześniejsze skalkulowanie standardowej opłaty za odstąpienie, której wysokość zależy m.in. od czasu pozostałego do rozpoczęcia imprezy).

Kluczowe wydaje się tu zażądanie od przedsiębiorcy uzasadnienia wysokości żądanej opłaty, zwłaszcza gdy ma ona przewyższyć uiszczoną zaliczkę. Konsument ma ograniczone możliwości dokonania oceny prawdziwości i poprawności dokonanych przez przedsiębiorcę wyliczeń, a tym samym przedstawiona kalkulacja powinna być odpowiednio wyczerpująca i precyzyjna, aby spełnić postulat zachowania się wobec konsumenta zgodnie z dobrymi obyczajami. Wprowadzanie konsumenta w błąd pozwala na żądanie unieważnienia umowy na podstawie przepisu art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2070). Przepisy tej właśnie ustawy nakazują przedsiębiorcy zachowanie się w sposób lojalny wobec swojego słabszego kontrahenta – konsumenta, na każdym etapie wykonywania zobowiązania. Dotyczy to również wykonania prawa do odstąpienia od umowy. Jakkolwiek konsument uzyskuje informację o wysokości opłaty po wykonaniu prawa do odstąpienia, żądana wysokość może wpływać na decyzję konsumenta o zwróceniu się z wnioskiem o akceptację cofnięcia oświadczenia lub inną zastępczą formę świadczenia.

Organizator, który zdecyduje się jednak dochodzić zapłaty przenoszącej wysokość wpłaconej zaliczki, będzie musiał dochodzić roszczeń przed sądem powszechnym. Działania windykacyjne, pozasądowe nie są dopuszczalne, gdy konsument wyraźnie kwestionuje zasadność żądania (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie I Wydział Cywilny z 11.10.2018 r., sygn. akt I ACa 387/18 – „za prawnie relewantne należy uznać jedno wezwanie do zapłaty skierowane do dłużnika”).

Trudno orzec, na jakie kroki ostatecznie zdecyduje się biuro podróży. Podjęcie decyzji o ewentualnym uiszczeniu opłaty należy podjąć po konsultacji z doradcą Federacji Konsumentów lub Rzecznikiem Konsumentów. Mogą oni ocenić czy przedstawiona kalkulacja jest rzetelna i podjąć ewentualne działania mediacyjne lub interwencyjne, w zależności od sytuacji.

5
/ 5
(liczba głosów: 
1
)
Twoja ocena

Wszelkie materiały znajdujące się na niniejszej stronie zamieszczone są w jedynie w celu informacyjnym i nie mogą być traktowane jako porada prawna w żadnej konkretnej sprawie, aczkolwiek dokładamy wszelkich starań, aby informacje tu zawarte były kompletne, prawdziwe i aktualne.

Właściciel portalu nie ponosi odpowiedzialności za żadne stwierdzenie zawarte w treści niniejszej strony, jak również za ewentualne błędy lub braki w zamieszczonych materiałach, ani też za ewentualne rezultaty działań podjętych w oparciu o nie. Odwiedzający niniejszą witrynę powinni zasięgnąć indywidualnej porady prawnej we wszystkich sprawach w jakikolwiek sposób odnoszących się do ich praw i obowiązków.

Bardzo prawdopodobne, że odpowiedź na nurtujące cię pytanie znajduje się już w naszej bazie. Sprawdź to! W tym celu w okienku poniżej opisz hasłowo swój problem – postaraj się ograniczyć do trzech–czterech słów. Jeżeli wynik będzie negatywny, zadaj pytanie, korzystając z formularza.

Zadaj pytanie

Nasi eksperci dołożą wszelkich starań, aby szybko odpowiedzieć na Twoje pytanie. Mimo to w niektórych przypadkach czas oczekiwania na odpowiedź może wynosić od kilku do kilkunastu dni. Redakcja zastrzega sobie prawo niepublikowania pytań zadawanych wielokrotnie lub tych, na które odpowiedzi pojawiły się już w serwisie.

Nasi Partnerzy

logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce cookies

Ok, rozumiem.