Czas pracy kierowcy ściśle określają różne przepisy. Kierowcy samochodów ciężarowych, którzy pracują w transporcie krajowym i międzynarodowym, powinni przestrzegać norm liczby godzin aktywności zawodowej w ciągu doby i tygodnia. Jeśli nie stosują się do tych regulacji, narażają firmę na ryzyko wysokich kar finansowych.
Pokaż więcej
Porady prawne online nawet w 24h

Czas pracy kierowców

Czas pracy kierowców regulują:

  • ustawa z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1412),
  • rozporządzenie nr 561/2006 (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (dalej: rozporządzenie 561/2006) oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 albo
  • umowa europejska dotycząca pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzona w Genewie 1 lipca 1970 r. (Dz.U. z 2014 r., poz. 409: dalej: umowa AETR).

Rozporządzenie 561/2006 szczegółowo opisuje to, co dotyczy czasu pracy, odpoczynku przedsiębiorców osobiście wykonujących przewozy drogowe, oraz definiuje osoby będące kierowcami. Chodzi tu z reguły o kierowców tirów obsługujących międzynarodowy transport drogowy.

Ustawa o czasie pracy kierowców

Ustawa o czasie pracy kierowców odnosi się do osób wykonujących przewóz drogowy, których firma zatrudnia na podstawie stosunku pracy, czyli na etacie.

Obejmuje także kierowców samozatrudnionych, czyli przedsiębiorców osobiście wykonujących przewozy drogowe oraz osoby niezatrudnione przez przedsiębiorcę, lecz osobiście wykonujące przewozy drogowe na jego rzecz w rozumieniu art. 4 pkt 6a ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 919).

Naruszenia przepisów

Przepisy o czasie pracy kierowców są skomplikowane. Kierowcy muszą jednak bezwzględnie ich przestrzegać. W przeciwnym wypadku narażają zatrudniające ich firmy lub swoją własną działalność gospodarczą na wysokie kary finansowe.

Zgodnie z rozporządzeniem unijnym regulacje o nakładaniu kar przy naruszeniach czasu pracy kierowców ustalają państwa członkowskie Unii Europejskiej. Kary te „muszą być skuteczne, proporcjonalne, odstraszające oraz niedyskryminujące”.

Kto może zostać zawodowym kierowcą?

W myśl rozporządzenia 561/2006 kierowcą jest osoba, która prowadzi pojazd nawet przez krótki okres, lub która jest przewożona w pojeździe po to, aby go w razie potrzeby prowadzić w zakresie swoich obowiązków.

Minimalny wiek pomocników kierowców wynosi 18 lat. W określonych przypadkach państwa członkowskie UE mogą jednak obniżyć ten wiek do 16 lat. Dzieje się tak np. wtedy, gdy przewóz drogowy obejmuje terytorium jednego państwa i w odległości do 50 km od głównej siedziby firmy lub obniżenie wieku służy celom szkoleniowym.

Czas pracy kierowców w 2021 roku

Zasady pracy dla kierowców tirów i ciężarówek nie zmieniły się w 2021 r. Przepisy unijne i polska ustawa nadal ustalają dla nich te same normy. Chodzi o dzienny i tygodniowy czas pracy oraz przerwy od prowadzenia na odpoczynki po kilku godzinach jazdy w trasie oraz na sen.

Czas pracy kierowcy tira

Kierowcę tira, który obsługuje międzynarodowe przewozy na terenie Unii Europejskiej, obejmuje rozporządzenie 561/2006. Przepisy te szczegółowo określają minimalne okresy odpoczynku oraz maksymalny czas prowadzenia pojazdu. Są one zbieżne z tym, co obowiązuje kierowców polskich autokarów i ciężarówek na etacie na podstawie ustawy o czasie pracy kierowców. Szczegółowo opisujemy te zasady niżej.

Dzienny czas pracy kierowcy 2021

Zgodnie z rozporządzeniem unijnym dzienny czas pracy kierowcy w 2021 r. nie może przekraczać 9 godzin. Co do zasady jest to maksymalny czas pracy kierowcy. Ale czas prowadzenia pojazdu można przedłużyć do nie więcej niż 10 godzin oraz nie częściej niż dwa razy w tygodniu.

Tygodniowy czas pracy kierowcy

Z kolei tygodniowy czas prowadzenia pojazdu nie może przekroczyć 56 godzin, a łączny czas prowadzenia pojazdu w ciągu dwóch kolejnych tygodni nie może przekroczyć 90 godzin. Tydzień zaczyna się o godzinie 00.00 w poniedziałek, a kończy się o 23.59 w niedzielę.

Jeżeli kierowca w ciągu jednego tygodnia przejedzie 56 godzin, to w następnym tygodniu może spędzić za kółkiem tylko 34 godziny. Te limity dotyczą zawsze dwóch następujących po sobie tygodni.

Dwutygodniowy czas pracy kierowcy - przykład

Jeżeli w pierwszym tygodniu kierowca prowadził ciężarówkę przez 56 godzin, w drugim 34 godziny, to w trzecim tygodniu może przejechać 40 godzin (34h + 40h = 74h), zaś w czwartym tygodniu 50 godzin (40h + 50h = 90h).

Czas pracy kierowcy 15 godzin

Piętnaście godzin to dzienny czas całej aktywności kierowcy. Obejmuje zarówno jazdę, inną pracę, np. wyładunek towaru, jak i czas dyspozycji. Z czego to wynika?

Regularny odpoczynek dobowy wynosi 11 godzin. Można go skrócić do co najmniej 9 godzin maksymalnie 3 razy między dwoma tygodniowymi okresami odpoczynku. Jeśli więc w 24-godzinnym okresie kierowca ma 9 godzin odpoczynku dobowego, to pozostały czas na jazdę, inną pracę i dyspozycję stanowi właśnie 15 godzin, tzw. piętnastkę (24h - 9h = 15h). Są to godziny pracy kierowcy między zakończeniem jednego odpoczynku dobowego a rozpoczęciem następnego odpoczynku dobowego. Takie wydłużenie czasu pracy dopuszcza art. 8 rozporządzenia nr 561/2006, ale ściśle wiąże się to ze skróconym dziennym odpoczynkiem prowadzącego tir.

Czas pracy a czas jazdy

Kierowca może przekroczyć 9 lub 10 godzin jazdy dziennej czy również 56 godzin jazdy tygodniowej o jedną godzinę, kiedy musi dotrzeć do centrum operacyjnego pracodawcy lub miejsca swojego zamieszkania. To jednak wyjątek, który nie może oznaczać przekroczenia 90 godzin czasu jazdy w okresie dwutygodniowym.

Godzinne przekroczenie kierowca zanotuje wtedy, gdy ma tygodniowy skrócony lub regularny odpoczynek tygodniowy. Odstępstwo musi udokumentować wydrukiem z tachografu i wskazać jego przyczynę.

Ponadto art. 12 rozporządzenia 561/2006 dopuszcza wydłużenie dziennego czasu jazdy o dwie godziny, ale po tym kierowca musi odbyć tygodniowy regularny odpoczynek (minimum 45 godzin). Zarówno przy wydłużeniu czasu jazdy o jedną, jak i o dwie godziny kierujący tirem powinien zrekompensować to równoważnym czasem odpoczynku. Wykorzystuje go jednorazowo przed końcem trzeciego tygodnia następującego po danym tygodniu.

Takich przekroczeń czasu pracy nie może natomiast zanotować tzw. podwójna obsada (o której piszemy poniżej).

Dzienne przerwy w czasie pracy kierowców

Rozporządzenie 561/2006 reguluje także szczegółowo czas przerw od prowadzenia pojazdu. Jak pod tym względem prezentuje się czas pracy kierowcy 2021?

Po okresie prowadzenia samochodu trwającym cztery i pół godziny kierowcy przysługuje ciągła przerwa co najmniej 45-minutowa, chyba że prowadzący rozpoczyna okres odpoczynku. Przerwę tę może zastąpić co najmniej 15-minutową przerwą, po której nastąpi co najmniej 30-minutowa pauza kierowcy.

Przykład

Kierowca prowadzi samochód przez 2,5 godziny, następnie zatrzymuje się na 15- minutową przerwę, jedzie kolejne 2 godziny, po czym przystaje na 30 minut.

Czas pracy kierowcy tabela

W tabeli poniżej podajemy przykład dziennych limitów prowadzenia pojazdu przez kierowców z rozpisanymi 45-minutowymi przerwami w jeździe.

źródło: https://www.ibrk.pl/czas-pracy-kierowcow-rozp-5612006we/

Aby właściwie zaplanować i rozpisać czas pracy kierowców, lepiej zrobić to w formie graficznej (tabela). Dzięki temu wyraźnie widać, kiedy kierowca ma zaplanowane jazdy, kiedy odpoczywa w nocy, a kiedy ma przerwy w jeździe.

Szczegółowo czas pracy kierowców rozpisują na swoich stronach internetowych specjalistyczne firmy, z których wskazówek mogą skorzystać pracodawcy i prowadzący pojazdy.

Przykładowo jest to Biuro Rozliczeń Kierowców. Pomaga ono polskim przewoźnikom i doradza przedsiębiorstwom transportowym w takim zorganizowaniu czasu pracy kierowców, aby uniknęli złamania przepisów.

Przekroczenie czasu jazdy

Na podstawie art. 12 rozporządzenie 561/2006 kierowca może odstąpić od:

  • dziennego, tygodniowego i łącznego w kolejnych dwóch tygodniach czasu prowadzenia pojazdu,
  • przerwy (45 minutowej) ciągłej i dzielonej,
  • dziennego i tygodniowego odpoczynku.

Jeśli więc przekroczy czas prowadzenia pojazdu bez przerwy ponad 4,5 godziny lub przekroczy ponad 9 godzin dzienny czas prowadzenia pojazdu, powołuje się na art. 12 rozporządzenia 561/2006 w momencie, kiedy się to dzieje. Podobnie postąpi, jeśli musi skrócić lub przerwać swój dzienny lub tygodniowy odpoczynek. Warunek - takie przekroczenie z art. 12 rozporządzenia 561/2006 nie zagraża bezpieczeństwu drogowemu. Ponadto musi je szczegółowo opisać w tzw. wykresówce. Wówczas kara za przekroczenie czasu jazdy go ominie.

Czas pracy kierowcy w podwójnej obsadzie

Niejednokrotnie przewoźnicy angażują na długiej trasie do obsługi przewozu drogowego więcej niż jednego kierowcę. Dzięki temu ciężarówkę prowadzi tzw. załoga, czyli podwójna obsada kierujących. Gdy w kabinie jadą dwie osoby i siedzą za kółkiem na zmianę, inaczej wygląda organizacja ich pracy i czasu spędzonego w drodze.

Dzienny okres rozliczeniowy załogi wynosi nie więcej niż 30 godzin, a gdy kierowca jest jeden, zmiana robocza może trwać 24 godziny. Z tego prowadzący pojazd 9 godzin musi poświęcić na odpoczynek, czyli zatrzymuje auto. Natomiast jeśli pojazd prowadzi załoga, to ma prawo jechać dużo dłużej w jednym odcinku.

Jazda na zmiany

Przykładowo jeśli kierowca A jechał 4,5 godziny, to kierowca B miał w tym czasie okres dyspozycyjności. Gdy potem to on przejmuje kierownicę ciężarówki, jego kolega ma czas dyspozycyjności, w tym 45 minut przerwy po przejechaniu 4,5 godziny. Taką zamianę mogą zrobić jeszcze dwukrotnie i zakończyć ją 9-godzinnym dziennym odpoczynkiem.

Wymiana kart i wpisu do tachografu

Dla takiej obsady ważne są także inne zasady, np. jedna osoba może przebywać poza kabiną nie dłużej niż przez godzinę. Ponadto drugi kierowca powinien rozpocząć pracę nie później niż godzinę po pierwszym prowadzącym pojazd.

Każda ich zmiana za kółkiem wymaga zamiany kart oraz wpisu do tachografu, czyli urządzenia, które mierzy prędkość jazdy, a także aktywność kierowcy w drodze - jego jazdę, inną pracę, przerwy, postój, odpoczynki.

Kiedy kierowca odpoczywa

Zgodnie z rozporządzeniem 561/2006 „odpoczynek” oznacza nieprzerwany okres, w którym kierowca może swobodnie dysponować swoim czasem.

Przepisy określają także dzienne i tygodniowe przerwy. Wiążą się z nimi dwie definicje: „regularny okres odpoczynku” i „skrócony okres odpoczynku”.

Regularny okres odpoczynku

Regularny okres odpoczynku w odniesieniu do przerw dziennych oznacza nieprzerwany odpoczynek, który trwa co najmniej 11 godzin. Alternatywnie, regularny dzienny okres odpoczynku można wykorzystać w dwóch częściach. Pierwsza z nich musi nieprzerwanie trwać co najmniej 3 godziny, a druga co najmniej 9 godzin.

Skrócony okres odpoczynku

Z kolei skrócony dzienny okres odpoczynku jest nieprzerwany i trwa co najmniej 9 godzin, ale krócej niż 11 godzin. Kierowca może mieć najwyżej trzy skrócone dzienne okresy odpoczynku pomiędzy dwoma tygodniowymi okresami odpoczynku.

Odpoczynek tygodniowy kierowcy

Regularny tygodniowy czas odpoczynku wynosi co najmniej 45 godzin. Skrócony tygodniowy odpoczynek oznacza natomiast taki, który trwa krócej niż 45 godzin, bo można go zmniejszyć do nie mniej niż 24 godzin. Tygodniowy okres odpoczynku rozpoczyna się nie później niż po zakończeniu sześciu okresów 24-godzinnych, licząc od końca poprzedniego tygodniowego okresu odpoczynku.

Jeżeli kierowca tak wybierze, to okresy odpoczynku dzienne i skrócone tygodniowe poza bazą może spędzać w pojeździe. Warunek - ma w nim odpowiednie miejsce do spania dla każdego kierowcy i pojazd zatrzymał się na postoju.

Sprawdź pakiet mobilności!

Od 20 sierpnia 2020 r. sukcesywnie wchodzą w życie drobne modyfikacje, które dotyczą czasu pracy kierowców i zasad przewozu. Wiąże się to z tzw. pakietem mobilności, czyli zmianą unijnych aktów prawnych w różnych terminach. Mają one zapewnić kierowcom lepsze warunki pracy, płacy, odpoczynku, czyli zapobiegać nierównej konkurencji między firmami obsługującymi transport drogowy.

Kierowca, a szczególnie ten, który prowadzi ciężarówkę lub tir jako samodzielny przedsiębiorca, powinien upewnić się, kiedy modyfikacje z pakietu mobilności wchodzą w życie i czy obejmą jego auto lub rodzaj wykonywanej działalności. Następne modyfikacje zaczną obowiązywać od lutego i maja 2022 r. oraz od lipca 2026 r.

Przykładowo jedna z ubiegłorocznych zmian dopuściła przekroczenie dziennego i tygodniowego czasu prowadzenia pojazdu maksymalnie o dwie godziny. Stanie się tak, gdy kierowca jedzie do centrum operacyjnego pracodawcy lub swojego domu na tygodniowy okres odpoczynku. Takie przekroczenie dopuszcza się także w wyjątkowych okolicznościach, np. wypadku drogowego, korka na trasie lub objazdu.

Uwaga na tymczasowe zmiany

Rok 2020 obfitował w przejściowe zmiany przepisów w związku z pandemią. Przykładowo od 17 kwietnia do 31 maja 2020 r. długość czasu jazdy wydłużyła się nawet do 11 godzin dziennie, a tygodniowy limit pracy wzrósł do nawet 60 godzin.

Pierwszy szok dla gospodarek, ograniczenia przejazdów i zerwane łańcuchy dostaw wymusiły takie nagłe i krótkotrwałe rozwiązania. Obecnie sytuacja jest już dużo bardziej stabilna. Jednak rozwój pandemii, a zwłaszcza niebezpieczeństwo pojawienia się kolejnych odmian koronawirusa powodują, że kierowcy muszą regularnie śledzić komunikaty administracji państwowej i drogowej dotyczące ich czasu pracy. Niewykluczone więc, że takie tymczasowe modyfikacje w sprawie dopuszczalnych godzin ich aktywności mogą jeszcze powrócić.

Taryfikator kar za przekroczenie czasu pracy kierowcy 2021

Od 1 stycznia 2020 r. obowiązuje nowy taryfikator kar, gdy kierujący lub firmy nie zastosują się do przepisów o czasie pracy kierowców. Zmiany dotyczą sankcji za przekroczenie 48-godzinnego oraz przedłużonego 60-godzinnego tygodniowego czasu pracy i są takie:

dla 48-godzinnego tygodnia pracy:

  • 50 zł - jeśli czas pracy przekracza < 2 godziny,
  • 100 zł - jeśli przekracza < 8 godzin,
  • 250 zł - gdy przekracza do 12 godzin,
  • 350 zł - za każdą godzinę po przekroczeniu 12 godzin nadwyżki.

dla 60-godzinnego tygodnia pracy:

  • 50 zł - jeśli czas pracy przekracza < 1 godzinę,
  • 100 zł - gdy przekracza < 5 godzin,
  • 200 zł - jeśli przekracza od 5 do 10 godzin,
  • 300 zł - za każdą godzinę po przekroczeniu 10 godzin nadwyżki.
2.4
/ 5
(liczba głosów: 
333
)
Twoja ocena

Nasi Partnerzy

logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo