Jeśli pracownik choruje, z reguły kuruje się podczas zwolnienia lekarskiego. Niekiedy jednak taka rekonwalescencja nie wystarczy i potrzebny jest dodatkowy urlop dla poratowania zdrowia, tzw. urlop zdrowotny.
Pokaż więcej
Porady prawne online nawet w 24h

Urlop dla poratowania zdrowia 2021

Podczas takiego urlopu uprzywilejowani pracownicy mogą leczyć różne schorzenia nerwowe, depresję, niedomagania serca czy kłopoty ortopedyczne czy z kręgosłupem, które powstały w związku z pracą. Nawet jeśli na dolegliwości związane z wykonywaniem obowiązków zawodowych skarżą się wszyscy zatrudnieni, to tylko niektórzy dostaną urlop dla poratowania zdrowia.

W 2021 r. zasady udzielania takich urlopów dla wybranych grup nie zmieniły się.

Kto może skorzystać z urlopu zdrowotnego?

Najczęściej urlop zdrowotny kojarzymy z nauczycielami. Mają do tego prawo także m.in. nauczyciele akademiccy, kontrolerzy Najwyższej Izby Kontroli, sędziowie, policjanci czy górnicy.

To przywilej tylko dla wybranych grup zawodowych. Nie obejmuje on wszystkich zatrudnionych na etacie, bo nie wynika z np. kodeksu pracy. Regulują go tylko przepisy branżowe lub zakładowe, bo każdy pracodawca może ustalić w swojej firmie szczególne prawa dla zatrudnionych.

Urlop zdrowotny nauczyciela

Nauczyciel może po raz pierwszy starać się o urlop dla poratowania zdrowia, gdy przynajmniej 7 lat nieprzerwanie przepracował w szkole. Od 1 stycznia 2018 r. wystarczy nawet zatrudnienie na pół etatu. Taki warunek określa art. 73 ustawy z 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2215). To dyrektor szkoły udziela urlopu na wniosek pracownika.

Jakie warunki należy spełnić, aby skorzystać z urlopu zdrowotnego?

Aby starać się o urlop zdrowotny, nauczyciel musi przeznaczyć ten czas na

  • leczenie uzdrowiskowe lub rehabilitację uzdrowiskową albo
  • zalecone leczenie choroby zagrażającej wystąpieniem choroby zawodowej lub takiej, do której powstania czynniki środowiska pracy lub sposób wykonywania pracy odgrywają istotną rolę.

W obu przypadkach taki urlop nie potrwa jednorazowo dłużej niż rok.

Jakie choroby kwalifikują nauczyciela do urlopu zdrowotnego?

Według opinii krajowego konsultanta w dziedzinie medycyny pracy nie chodzi tu tylko o choroby zawodowe, lecz także te o przyczynach wieloczynnikowych. Do schorzeń związanych z pracą można zaliczyć wybrane choroby układu ruchu, układu krążenia, układu oddechowego, układu pokarmowego, choroby psychiczne, choroby skóry, cukrzycę i niektóre choroby nowotworowe.

Nie ma jednak szczegółowego wykazu listy chorób zawodowych dla nauczycieli czy innych grup. Konieczność udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia zależy od indywidualnego przypadku i orzeczenie lekarskiego.

Jest jedynie rozporządzenie Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1367) i dołączony do niego załącznik z wykazem tych chorób, ale można go stosować jedynie posiłkowo.

Depresja a urlop dla poratowania zdrowia

Nauczyciele najczęściej niedomagają na gardło, struny głosowe, ale urlop dla poratowania zdrowia mogą wykorzystać także na leczenie schorzeń sercowych, nerwowych lub depresji. W tych ostatnich przypadkach są to wskazania np. psychiatry lub psychologa.

Jeśli potwierdzi je lekarz orzekający, to nauczyciel ma szansę, że jego wniosek o urlop dla poratowania zdrowia zostanie uwzględniony i na kilka miesięcy będzie mógł odsunąć się od pracy. Razem z odpowiednim leczeniem pomoże to zwalczyć depresję, a przynajmniej złagodzić jej doraźne objawy.

Nerwica

Istotnym zagadnieniem jest nerwica a urlop dla poratowania zdrowia. Z pewnością ten, kto będzie badał np. nauczyciela czy sędziego pod kątem wysłania go na urlop zdrowotny i analizował jego dokumentację medyczną, nie zlekceważy tego rodzaju sytuacji. Nerwica to zaburzenie psychiczne, przy którym pojawiają się też dolegliwości fizyczne. Atak nerwicy w postaci panicznego lęku i niepokoju może objawiać się trudnościami z oddychaniem. Gdy pacjent zaczyna szybciej oddychać i w efekcie dostarcza swojemu organizmowi jeszcze więcej tlenu niż zwykle, dochodzi do tzw. hiperwentylacji i złego samopoczucia. Efektem tego mogą być zaburzenia równowagi, drżenie rąk lub zawroty głowy.

Przy ataku nerwicy może pojawić się także przyspieszone bicie serca, do mózgu dopływa mniej krwi. Powoduje to wiele objawów, np. dezorientację, nadwrażliwość na dotyk i bodźce słuchowe, rozmyty obraz. Objawami nerwicy są także dolegliwości układu pokarmowego, np. niestrawność, a często nudności i wymioty.

Wniosek o urlop dla poratowania zdrowia

We wniosku o udzielenie urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciel nie musi jednak wskazywać, że chodzi o którąś z okoliczności chorobowych wymienionych w Karcie Nauczyciela. O tym, czy np. cierpi on na depresję lub nerwicę, zdecyduje lekarz w czasie badania. Lepiej jednak, jeśli starający się o urlop przyniesie na badania swoją dokumentację medyczną (np. karty leczenia szpitalnego, wypisy i zaświadczenia, opinie psychiatry). Choć nie będą one podstawą do udzielenia urlopu, mogą lekarzowi pomóc przy podejmowaniu decyzji.

Poniżej, w sekcji Do pobrania, publikujemy wniosek o urlop dla poratowania zdrowia pdf.

Karta Nauczyciela urlop zdrowotny

Nawet ci nauczyciele, którzy często chorowali lub korzystali z urlopów bezpłatnych, mogą starać się o urlop zdrowotny. Do siedmioletniego okresu pracy w szkole wlicza się bowiem okresy czasowej niezdolności do pracy wskutek choroby oraz urlopu innego niż wypoczynkowy, które nie trwały łącznie dłużej niż 6 miesięcy. Gdyby jednak okres choroby i takich urlopów przekraczał 6 miesięcy, o tyle przedłuża się wymagany okres pracy, aby nauczyciel mógł wystąpić o urlop zdrowotny. Karta Nauczyciela gwarantuje urlop zdrowotny takim osobom.

Taki urlop otrzyma też pedagog, który często zmienia placówki. Za nieprzerwany siedmioletni okres pracy w szkole uważa się taki, jeżeli nauczyciel podjął zatrudnienie w szkole nie później niż w ciągu 3 miesięcy po ustaniu poprzedniego stosunku pracy w tej samej lub innej szkole.

Zakończenie urlopu dla poratowania zdrowia

O kolejny urlop zdrowotny nauczyciel będzie mógł wystąpić po roku od zakończenia poprzedniego. W ciągu całego zatrudnienia łączny wymiar tych urlopów nie może przekraczać 3 lat.

Zanim nauczyciel wróci do swoich obowiązków zawodowych po urlopie zdrowotnym, musi przejść kontrolne badania lekarskie. Mają one ustalić, czy jest zdolny do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku. Taki wymóg dla urlopów dla poratowania zdrowia trwających dłużej niż 30 dni określa art. 73 ust. 6 Karty Nauczyciela.

Wniosek do dyrektora o urlop zdrowotny

To nauczyciel występuje o urlop dla poratowania zdrowia w pisemnym wniosku do dyrektora szkoły. Ten w ciągu 7 dni roboczych kieruje pracownika na badania u lekarza medycyny pracy, za które płaci szkoła.

Urlop zdrowotny nauczyciela - rozporządzenie

Rozporządzenie ministra zdrowia z 19 stycznia 2018 r. w sprawie orzekania o potrzebie udzielenia nauczycielowi urlopu dla poratowania zdrowia (Dz.U. z 2018 r., poz. 190) określa zakres oraz tryb przeprowadzania badania lekarskiego, któremu musi poddać się nauczyciel, który stara się o urlop dla poratowania zdrowia.

Wskazuje także wymagane dokumenty oraz publikuje wzory:

  • skierowania na badanie lekarskie w celu stwierdzenia potrzeby udzielenia nauczycielowi urlopu dla poratowania zdrowia,
  • orzeczenia lekarskiego o potrzebie udzielenia nauczycielowi urlopu dla poratowania zdrowia.

Procedura udzielania urlopu dla poratowania zdrowia

Nauczyciel ma 30 dni na to, aby ze skierowaniem pójść do lekarza. Ten o udzieleniu urlopu dla poratowania zdrowia orzeka na podstawie:

  • przeprowadzonego badania lekarskiego,
  • badań dodatkowych lub konsultacji specjalistycznych, które uzna za niezbędne,
  • dokumentacji medycznej z przebiegu dotychczasowego leczenia.

Poza analizą konkretnego schorzenia lekarz bada ogólny stan zdrowia pacjenta, ocenia jego układ krążenia, ruchu, układ nerwowy, oddechowy oraz narząd mowy.

Po badaniu lekarz wskazuje, jak długo potrwa zalecone leczenie i urlop. Wystawia trzy egzemplarze orzeczenia w sprawie urlopu zdrowotnego. Jeden otrzymuje nauczyciel, drugi dyrektor szkoły, który skierował na badanie lekarskie, a trzeci dołącza się do dokumentacji medycznej nauczyciela. Dopiero na tej podstawie dyrektor szkoły może dać urlop na poratowanie zdrowia. Potwierdza niejako decyzję lekarza i nie może odmówić jego udzielenia. Ma prawo jednak odwołać się od tego orzeczenia lekarskiego.

Jak odwołać się od orzeczenia lekarskiego w sprawie urlopu zdrowotnego?

I nauczyciel, i dyrektor szkoły mogą odwołać się od orzeczenia lekarskiego w sprawie urlopu dla poratowania zdrowia. Takie pismo kierują do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy właściwego ze względu na miejsce zamieszkania nauczyciela lub siedzibę szkoły. Gdy orzeczenie wydał lekarz zatrudniony w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy, odwołanie musi trafić do instytutu badawczego medycyny pracy najbliższego miejsca zamieszkania nauczyciela lub siedziby szkoły. Są trzy takie ośrodki – w Łodzi, Sosnowcu i Lublinie.

Na złożenie pisemnego odwołania z uzasadnieniem zainteresowani mają 14 dni od otrzymania orzeczenia lekarskiego. Pismo składają za pośrednictwem lekarza, który wydał kwestionowaną decyzję. W ciągu 7 dni od otrzymania odwołania lekarz przekazuje je jednostce nadrzędnej z kopią dokumentacji badań. Ośrodek medycyny pracy ma 30 dni na to, żeby rozpatrzyć pismo. Jego orzeczenie jest ostateczne.

Wynagrodzenie w okresie urlopu dla poratowania zdrowia

Jakie jest wynagrodzenie nauczyciela na urlopie dla poratowania zdrowia? Podczas takiego urlopu nauczyciel otrzymuje comiesięczne wynagrodzenie zasadnicze i dodatek za wysługę lat. Ma także prawo do innych świadczeń pracowniczych, w tym do tzw. dodatku wiejskiego, gdy jest zatrudniony na terenie wsi lub w mieście liczącym do 5 tys. mieszkańców.

W tym czasie nauczyciel nie może nawiązać stosunku pracy lub podjąć innej działalności zarobkowej. Zabrania tego art. 73 pkt 7 Karty Nauczyciela. Jeśli wyjdzie na jaw, że w okresie urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciel złamał ten zakaz, dyrektor szkoły powinien odwołać go z urlopu oraz określić termin, kiedy pedagog musi wrócić do pracy.

Urlop dla poratowania zdrowia a urlop wypoczynkowy

Gdy nauczyciel korzysta z urlopu dla poratowania zdrowia, nie może jednocześnie przebywać na urlopie wypoczynkowym. Jeśli ten z placówki feryjnej (np. szkoła) nie wykorzystał urlopu wypoczynkowego w całości lub części w okresie ferii szkolnych, bo miał np. urlop dla poratowania zdrowia, przysługuje mu w ciągu roku szkolnego urlop uzupełniający do 8 tygodni (art. 66 Karty Nauczyciela).

Z kolei jeśli na urlopie zdrowotnym przebywa nauczyciel placówki nieferyjnej, to jego wakacje przesuwają się na termin późniejszy. Podobnie jest z niewykorzystaną przez niego częścią urlopu wypoczynkowego z tego samego powodu (urlopu zdrowotnego). Nauczyciel dostanie go później. Tak stanowi art. 66a Karty Nauczyciela.

Urlop dla poratowania zdrowia a emerytura

Jeżeli nauczyciel ma uprawnienia emerytalne zarówno do wcześniejszej emerytury (z Karty Nauczyciela lub z innych ustaw), jak i emerytury w wieku powszechnym, nie przysługuje mu urlop zdrowotny. Tak orzekł Sąd Najwyższy w wyrokach z 4 grudnia 2003 r., (I PK 72/03; z 26 marca 2007 r., I PK 262/06). Dyrektor nie skieruje nauczyciela na badania, bo nie spełnia on warunku formalnego, aby wystąpić o urlop zdrowotny. Nie może też się o niego starać ten, kto pracuje w szkole i jednocześnie pobiera emeryturę.

Takich obostrzeń nie ma natomiast nauczyciel-rencista. Ten może skorzystać z urlopu zdrowotnego.

Z kolei nauczyciel przed emeryturą będzie mógł zadbać o swoje zdrowie na urlopie tylko przez tyle miesięcy, ile pozostało mu do tego świadczenia, jeśli brakuje mu do niego mniej niż rok.

Urlop zdrowotny nauczycieli akademickich

O urlop zdrowotny może także wystąpić pedagog akademicki, ale wymagania, jakie musi spełnić, są wyższe niż u nauczycieli podstawówek czy liceów.

Taki urlop na zalecone leczenie, jeżeli stan zdrowia wymaga powstrzymania się od pracy, otrzyma akademik, który nie ukończył 65. roku życia i na uczelni jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy od co najmniej 10 lat. Tak stanowi art. 131 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 478).

O kolejny urlop zdrowotny nauczyciel akademicki będzie mógł wnioskować po 3 latach od zakończenia poprzedniego, a łączny wymiar takiego zwolnienia przez całe zatrudnienie nie może przekraczać roku.

Urlop zdrowotny w NIK

Urlop zdrowotny to także dodatkowy przywilej w Najwyższej Izbie Kontroli.

Kontroler zatrudniony w NIK przez przynajmniej 5 lat może dwukrotnie w okresie zatrudnienia w tej instytucji wnioskować o płatny urlop dla poratowania zdrowia (art. 80 ustawy z 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli; tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1200). Łącznie będzie to 12 miesięcy i w tym czasie rekonwalescent otrzyma wynagrodzenie obliczone tak, jak za urlop wypoczynkowy.

O urlop wnioskuje zainteresowany, udziela go prezes NIK na podstawie opinii o stanie zdrowia wydanej przez komisję lekarską powołaną przez prezesa NIK.

Urlop zdrowotny sędziów i prokuratorów

Urlop dla poratowania zdrowia sędziego nie może przekraczać sześciu miesięcy. Zgodnie z art. 93 ustawy 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 2072) udziela go minister sprawiedliwości. Jeśli odmówi, sędzia ma 14 dni na to, aby odwołać się w tej sprawie do Sądu Najwyższego.

Także 6 miesięcy może trwać urlop zdrowotny prokuratora (art. 116 ustawy z 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuratorze (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 66). Nie można go jednak udzielić, jeśli prokurator z powodu choroby nie wykonywał czynności przez rok.

Art. 85 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 360) bardzo ogólnie określa, że policjantowi także można udzielić płatnego urlopu zdrowotnego.

Urlop zdrowotny górników

Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 30 grudnia 1981 r. w sprawie szczególnych przywilejów dla pracowników górnictwa – Karta górnika (Dz.U. z 1982 r. nr 2, poz.13) o urlop zdrowotny mogą też wystąpić górnicy, którzy np. ulegli wypadkowi przy pracy lub są zagrożeni chorobą zawodową w związku z wykonywaną pracą. Płatny urlop zdrowotny otrzymają na leczenie sanatoryjne lub wczasy profilaktyczno-lecznicze.

Pliki do pobrania

  • Wniosek o urlop na poratowanie zdrowia nauczyciela - wzór .doc Pobierz plik
  • Wniosek o urlop na poratowanie zdrowia nauczyciela - wzór .pdf Pobierz plik
2.4
/ 5
(liczba głosów: 
11
)
Twoja ocena

Nasi Partnerzy

logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo
logo